Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, havacılıkta önemli bir reform niteliği taşıyan, Serbest Rota Hava Sahası (Free Route Airspace – FRA) uygulamasının, bu geceden itibaren Türk Hava Sahası’nda, Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) tarafından uygulamaya alınacağını duyurdu.
Türkiye hava sahasında seyreden uçaklar bundan böyle, daha önce belirlenen sabit noktalardan geçmek zorunda değil. Uçaklar için rota çizme özgürlüğü başladı.
Serbest Rota Hava Sahası (FRA) belirli hava yolu noktalarına bağlı kalmadan, uygun giriş ve çıkış noktalarını seçerek, iki nokta arasında mümkün olan en kısa, en verimli rotanın çizilmesine izin veren sistem olarak tanımlanabilir.
Yani uçaklar eskiden, karayollarında olduğu gibi belirli yollar üzerinde seyrederken; bugün itibariyle, GPS navigasyon özgürlüğüne kavuştu.
Serbest Rota Hava Sahası (FRA) Faydaları
- Daha Kısa Mesafe
Uçaklar artık gereksiz zigzaglar çizmeden uçacak. Bu da her uçuşta 20-150 km arasında kısalma anlamına gelebilir.
- Daha Az Yakıt
Rotaların kısalmasına bağlı olarak, yakıt tüketimi de düşüyor. Bu sayede:
- Havayolları milyonlarca dolar tasarruf edecek
- Uçuşlar daha çevreci hâle gelecek
- CO₂ salınımı ciddi oranda azalacak.
- Daha Az Trafik Sıkışıklığı
Sabit yollar ortadan kalkınca yoğun noktalarda “trafik kuyruğu” azalacak. Hava trafik kontrolörleri için de daha esnek bir yönetim modeli oluşacak.
- RNAV & GNSS Teknolojisinin Gücü
FRA, uydu tabanlı navigasyonun (RNAV/RNP) olgunlaşması sayesinde mümkün oldu. Uçaklar artık “görmeden görerek uçuyor” diyebiliriz. Her şey GPS doğruluğunda, metre hassasiyetinde yönetiliyor.
AVRUPA İLE TAM UYUMLU
Bakan Uraloğlu, Türkiye’de FRA’ya geçiş için yürütülen kapsamlı çalışmaların DHMİ tarafından 2019 yılında başlatıldığını belirterek, “Bu süreçte, hava sahası düzenlemelerinden trafik akışının daha emniyetli ve hızlı yönetilebilmesi için yeni operasyonel yöntemler geliştirmeye birçok alanda çalışma yaptık. Uluslararası standart ve gerekliliklerle uyumlu usulleri olgunlaştırarak FRA için gerekli tüm süreçleri tamamladık.” açıklamasında bulundu.
DHMİ’nin öncülüğünde Eurocontrol ile yapılan anlaşma kapsamında Ocak–Mayıs 2022 döneminde yaklaşık 400 hava trafik kontrolörünün katılımıyla, Eurocontrol İnovasyon Merkezi’nde gerçek zamanlı simülasyonlar gerçekleştirildi. Bu süreç yeni düzenlemelerin güvenle uygulanmasını, kontrolörlerin sisteme adaptasyonunu, operasyonel güvenlik analizlerinin başarıyla tamamlanmasını sağladı.
Türkiye’nin FRA’ya geçmesiyle birlikte:
- Avrupa’nın üst seviye serbest rota ağıyla tam entegrasyon sağlanıyor
- İstanbul FIR ve Ankara FIR, Avrupa gökyüzü ile aynı standartta çalışacak
- İstanbul üzerinden geçen devasa transit trafik daha verimli akacak. Bu da Türkiye’yi bölgesel hava trafik yönetiminde bir üst lige taşıyacak.
Başarıyla gerçekleştirilen simülasyonların ardından alınan karar doğrultusunda, Türk Hava Sahasında FRA uygulaması, bu gece itibarıyla, DHMİ tarafından FL305 ve üzerindeki seviyelerde başlatılacak.
Uygulama, 2025–2026 kış döneminde gece saatlerinde, yerel saat ile 23:00-05:00 arasında yürütülecek. 2026–2027 kış döneminden itibaren ise 24 saat esasına göre tam zamanlı hale getirilmesi hedefleniyor.
Daha Alt Seviyelerde FRA Uygulamasının Yolu Açılıyor
Uygulamanın ilk aşamasından elde edilecek geri bildirimler doğrultusunda, FL305 olan alt limitin, Avrupa’daki örneklere benzer şekilde daha aşağı seviyelere çekilmesi değerlendirilecek. Bu kapsamda, Ülkemizde sürdürülen Hava Sahasının Esnek Kullanımı (FUA) çalışmalarının 10 bin feet – FL285 aralığını kapsayacak şekilde genişletilebilmesi halinde, FRA’nın daha düşük irtifalarda uygulanmasının da önü açılacak.
Bu gelişmenin hayata geçmesiyle birlikte “Türkiye iç hat uçuşlarında serbest rota kullanımının yaygınlaşması, havalimanları arası uçuşlarda daha uygun güzergâhların oluşturulması, uçuş sürelerinin daha da kısalması ve yakıt tasarrufunun artması mümkün olabilecek.
FRA Pilotlar ve Yolcular İçin Ne İfade Ediyor?
- Daha kısa uçuş süreleri
- Daha az gecikme
- Daha pürüzsüz rota planlaması
- Turbulans bölgelerinden esnek kaçış seçenekleri
- Havayolu operasyonlarında maliyet & zaman avantajı
Özetle, Serbest Rota = Uçakların zorunlu otobanlardan çıkıp özgürce kendi yolunu çizmesi
Bugün başlayan uygulama, Türkiye’nin hem havacılık teknolojisi hem de hava trafik yönetimi alanında önemli bir sıçrama yaptığının açık göstergesi. Gökyüzü artık çok daha verimli, akıllı ve özgür!
