Boeing tarafından desteklenen ve bugüne kadar fazla tanınmayan hibrit-elektrikli uçak geliştiricisi EVIO, 11 Aralık 2025 tarihinde EVIO 810 adlı bölgesel yolcu uçağını kamuoyuna tanıtarak sahneye çıktı. Şirket, yeni nesil uçak için 450 adet şartlı satın alma anlaşması imzalandığını açıkladı.
Tamamen sıfırdan geliştirilen (clean-sheet) 76 koltuklu hibrit-elektrikli EVIO 810, 50–100 koltuk segmentinihedefliyor ve 2030’lu yılların başında hizmete girmesi planlanıyor.
EVIO, tasarım üzerinde birkaç yıldır çalışıyor olmasına rağmen bugüne kadar büyük ölçüde radar altında kalmıştı. Şirket, 2023 yılında iki büyük havayolu şirketiyle, toplamda 250 uçak için şartlı sipariş anlaşması imzaladığını, buna ek olarak 200 uçaklık opsiyon bulunduğunu açıkladı. Alıcıların isimleri açıklanmazken, bu şirketlerin geniş bölgesel ağlara sahip büyük taşıyıcılar olduğu ifade edildi.
EVIO 810’un hibrit-elektrikli tasarımı
EVIO 810, hem tamamen elektrikli hem de hibrit-elektrikli modda operasyon yapabilecek şekilde tasarlandı. Şirket, tahrik sistemini “güçlü hibrit (strong hybrid)” mimari olarak tanımlıyor. Buna göre uçak, kısa mesafelerde yalnızca batarya gücüyle uçabilecek, daha uzun uçuşlarda ise hibrit konfigürasyona geçebilecek.
EVIO, bu yaklaşımın bölgesel havayollarına daha düşük operasyon maliyetleri, azaltılmış emisyonlar ve daha fazla esneklik sağlayacağını vurguluyor. Özellikle yaşlanan turboprop ve bölgesel jet filolarında artan bakım maliyetlerinin, havayolları üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğuna dikkat çekiliyor.
Boeing ve Pratt & Whitney Canada desteği
Boeing, EVIO’ya küçük ölçekli bir sermaye yatırımı yaparken, aynı zamanda şirkete mühendislik desteği sağlıyor. Taraflar finansal detayları paylaşmazken, EVIO 810’un tahrik sistemi geliştirme sürecine Pratt & Whitney Canadaliderlik ediyor. Sistem, PT6E motorunu hibrit mimarinin temel bileşeni olarak kullanacak.
Bu iş birlikleri, sıfırdan geliştirilen bir uçağı sertifikasyon sürecinden geçirmeyi hedefleyen bir start-up için, sektörün en deneyimli iki oyuncusuna erişim anlamına geliyor ve EVIO açısından önemli bir avantaj oluşturuyor.
Kargo ve savunma versiyonları da planlanıyor
EVIO, EVIO 810’un kargo ve savunma amaçlı versiyonlarını da geliştirmeyi planlıyor. Şirket, uçağın güç mimarisinin;
- yönlendirilmiş enerji sistemlerini,
- uzak operasyonlar için ilave elektrik üretimini,
- artırılmış kargo kapasitesini
destekleyebileceğini belirtiyor. Uçağın, ABD ordusu ve müttefikleri tarafından kullanılan 463L paletlerinitaşıyabilecek kapasiteye sahip olacağı da ifade ediliyor.
Ayrıca EVIO, uçağı otonom operasyonlar göz önünde bulundurularak tasarladığını açıklarken, bu kabiliyet için henüz net bir takvim paylaşmış değil.
Bölgesel uçak pazarında “yeni bir oyuncuya ihtiyaç” vurgusu
Şirket, bölgesel uçak pazarının yeni bir clean-sheet tasarıma uzun süredir ihtiyaç duyduğunu savunuyor. EVIO’nun analizine göre, önümüzdeki 20 yıl içinde 5.000’den fazla bölgesel uçağın yenilenmesi gerekecek. Son beş yıl içinde 2.600’den fazla uçak emekliye ayrılırken, aynı dönemde yalnızca yaklaşık 750 yeni uçak hizmete girdi. Bu durum, havayollarının filolarının küçülmesine ve modern seçeneklerin azalmasına yol açıyor.
EVIO’nun arka planı ve yönetim kadrosu
2019 yılında kurulan EVIO, Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’nde faaliyet gösteriyor. Uçak geliştirme çalışmalarının önemli bir bölümü Montreal merkezli olarak yürütülüyor. Şirket, EVIO 810’un kamuoyuna tanıtıldığı bu haftaya kadar düşük profilli bir strateji izlerken, arka planda hibrit-elektrikli tasarımını olgunlaştırmaya ve deneyimli bir yönetim kadrosu oluşturmaya odaklandı.
EVIO’nun CEO’su Michael Derman, CTO’su ise Luc Van Bavel. Şirketin yönetim kurulunda ise iki önemli havacılık ismi yer alıyor:
- Rob Dewar (eski Airbus Kıdemli Başkan Yardımcısı, CSeries/A220 programının lideri)
- Frank Cappuccio (eski Lockheed Martin yöneticisi, Skunk Works ileri tasarım organizasyonunun lideri ve F-35 programında kilit rol oynayan isim)
Bu isimlerin varlığı, derin program yönetimi deneyimi ve uzun vadeli finansman gerektiren clean-sheet uçak projelerinde EVIO’ya önemli bir güvenilirlik kazandırıyor.
