Orta Doğu’da tırmanan gerilim, küresel havacılık sektörünü doğrudan etkilemeye başladı. Birçok Orta Doğu ülkesinin hava sahasını kapatması nedeniyle, Asya ile Avrupa arasındaki uçuşlarda ciddi kapasite sıkıntısı oluştu.
Ana transit merkezlerinin devre dışı kalmasıyla birlikte uçuş rotaları uzadı, bilet fiyatları hızla yükseldi ve havayolları alternatif güzergâhlar aramak zorunda kaldı. Bu durum hem yolcular hem de havayolu şirketleri için yeni zorluklar ortaya çıkarıyor.
Orta Doğu Hava Sahası Kapanınca Küresel Uçuşlar Etkilendi
Asya ile Avrupa arasındaki uluslararası uçuşlar, Orta Doğu’daki büyük havalimanlarının dördüncü gün üst üste kapalı kalmasıyla ciddi bir kapasite krizine girdi.
Ana rotalardaki koltuk sayısı hızla azalırken, uçak bileti fiyatları normal seviyelerin birkaç katına çıktı. Aynı zamanda birçok havayolu şirketi uçuşlarını daha uzun ve maliyetli alternatif rotalardan gerçekleştirmek zorunda kalıyor.
Yolcular bu durumun etkisini hemen hissederken, Asyalı havayolu şirketleri iki yönlü bir baskıyla karşı karşıya kaldı:
- Bir yanda artan talep
- Diğer yanda yükselen operasyon maliyetleri
Krizin Başlangıcı: İran’a Saldırı ve Misilleme
Krizin başlangıcı, 28 Şubat 2026’da ABD ve İsrail tarafından İran’a yönelik düzenlenen saldırılar oldu.
Tahran yönetimi ise buna karşılık olarak bazı Körfez ülkelerini hedef alan mühimmatlarla misilleme yaptı.
Bu gelişmelerin ardından şu ülkelerin hava sahası sivil uçuşlara kapatıldı:
- İran
- Irak
- İsrail
- Kuveyt
- Katar
- Suriye
- Bahreyn
Bu ülkelerin hava sahalarının kapanması, küresel havacılığın en yoğun kullanılan uçuş koridorlarından bazılarını fiilen devre dışı bıraktı.
Dünyanın En Yoğun Havalimanlarından Biri Sessizliğe Büründü
Krizin en çok etkilediği merkezlerden biri Dubai oldu.
Normalde günde 1000’den fazla uçuşun gerçekleştiği Dubai Uluslararası Havalimanı, kriz nedeniyle normal operasyonlarını sürdüremiyor.
Bölgenin büyük havayolu şirketleri olan:
- Emirates
- Qatar Airways
- Etihad Airways
binlerce uçuşu iptal etmek veya ertelemek zorunda kaldı. Bu durum, yolcuların alternatif rotalar aramasına neden oldu.
Reuters’a göre Avustralya merkezli seyahat şirketi Flight Centre’a yapılan telefon çağrıları %75 oranında arttı.
Şirketin Küresel Yönetici Direktörü Andrew Stark, müşterilerin şimdiden yeni rotalara yönelmeye başladığını belirtti.
Yolcular artık aktarmalarını şu merkezlerden yapmayı tercih ediyor:
- Singapur
- Çin’deki büyük havalimanları
- ABD’deki Houston gibi merkezler
Asyalı Havayolları Talep Artışından Yararlanıyor
Körfez merkezli rotaların devre dışı kalması, bazı Asya havayolu şirketlerine kısa vadede avantaj sağladı.
Özellikle şu havayolları artan talep görüyor:
- Cathay Pacific
- Singapore Airlines
- Thai Airways
Havacılık danışmanlık şirketi Alton Aviation’a göre özellikle Singapur ve Hong Kong merkezli havayolları, Asya ile Avrupa arasındaki doğrudan uçuş ağları sayesinde bu süreçten kısa vadede kazanç sağlayabilir.
Öte yandan Tayland Ulaştırma Bakanı, Thai Airways’in Avrupa uçuşlarının neredeyse tamamen dolu olduğunu açıkladı. Birçok yolcu artık Orta Doğu üzerinden aktarma yapmaktan kaçınıyor.
Uçak Bileti Fiyatları Rekor Seviyelere Çıktı
Veriler bilet fiyatlarındaki dramatik artışı açıkça gösteriyor.
Örneğin:
- Hong Kong – Londra uçuşunda ekonomi sınıfında 11 Mart 2026’ya kadar boş koltuk bulunmuyor.
- En erken tek yön bilet fiyatı yaklaşık 2.705 Dolar seviyesinde.
Oysa aynı rotada ayın ilerleyen dönemlerinde ortalama fiyat yaklaşık 648 Dolar civarında.
Benzer bir durum Avustralya çıkışlı uçuşlarda da görülüyor.
Sydney – Londra uçuşlarında 17 Mart 2026’ya kadar ekonomi sınıfında yer bulunmazken, en erken bilet fiyatı yaklaşık 2.220 dolar seviyesine yükseldi.
Havayolları Daha Uzun ve Maliyetli Rotalara Yöneliyor
Orta Doğu’ya uçuş gerçekleştirebilen havayolları bile artık daha uzun rotalar kullanmak zorunda kalıyor.
Yeni alternatif güzergâhlar arasında:
Kuzey rotası
- Kafkasya üzerinden
- Afganistan üzerinden
Güney rotası
- Mısır
- Suudi Arabistan
- Umman
Bu rotalar uçuş sürelerine 15 ila 60 dakika arasında ek süre getiriyor. Daha uzun uçuşlar ise daha fazla yakıt tüketimi ve daha yüksek maliyet anlamına geliyor.
Havayolu Sektörü İçin Maliyetler Artıyor
Asya Pasifik Havayolları Birliği Başkanı Subhas Menon, mevcut durumun havayolu şirketleri için ciddi maliyetler doğurduğunu belirtiyor.
Menon’a göre:
- Orta Doğu hava sahasının büyük bölümü şu anda kullanılamıyor.
- Avrupa uçuşlarının maliyeti ciddi şekilde artmış durumda.
Bu durumun uzun sürmesi halinde havayolu şirketlerinin kârlılığı ciddi şekilde zarar görebilir.
Sektör danışmanları ise uzun mesafeli uçuşlarda toplam operasyon maliyetlerinin %3 ile %8 arasında artabileceğini tahmin ediyor.
Bazı havayolları daha fazla yakıt taşıyabilmek için kargo kapasitesini azaltmak zorunda kalabilir.
Küresel Havacılık Ağı İçin Uzun Vadeli Risk
Singapur, Bangkok, Kuala Lumpur ve Hong Kong gibi havalimanları da dolaylı olarak etkilenebilir. Bu merkezler, uçuş ağlarında önemli ölçüde Körfez bağlantılarına dayanıyor.
Krizin uzun sürmesi durumunda:
- uçuş ağlarında kalıcı değişiklikler yaşanabilir
- transit merkezler değişebilir
- küresel bilet fiyatları artabilir
Ayrıca jet yakıtı fiyatları ham petrol fiyatlarına bağlı olduğu için, Körfez’de yaşanacak uzun süreli bir gerilim küresel havacılık maliyetlerini artırabilir.
Bu durum zamanla dünya genelinde neredeyse tüm uçuşlara yansıyabilir.
