NASA Artemis III Planını Güncelledi: Ay’a İniş 2028 Hedefinde

NASA, 2028 yılı sonuna kadar astronotları yeniden Ay yüzeyine indirme hedefi doğrultusunda Artemis programının yeni görev planını açıkladı. 2027’de gerçekleştirilmesi hedeflenen Artemis III görevinde dört astronot, Dünya yörüngesinde Blue Origin’in Blue Moon ve SpaceX’in Starship Ay iniş araçlarıyla kenetlenme testleri yapacak. Ay yüzeyine iniş ise sonraki Artemis görevinde hedefleniyor.

NASA, insanlı Ay keşif programı Artemis’in takvimini ve görev kapsamını güncelledi. 23 Ekim’de Kennedy Uzay Merkezi’nde düzenlenen toplantıda açıklanan plana göre ajans, 2028 yılı sonuna kadar astronotları yeniden Ay yüzeyine indirme hedefini korurken bu hedefe ulaşmadan önce gerçekleştireceği testlerin kapsamını genişletiyor. Programın bir sonraki aşaması olan Artemis III, Ay yüzeyine iniş yerine iki farklı insanlı Ay iniş aracının Dünya yörüngesinde değerlendirilmesine odaklanacak.

NASA Başkanı Jared Isaacman, programın karşı karşıya olduğu teknik ve takvimsel zorlukları kabul ederek görevlerin hızlandırılması için çalışmaların sürdüğünü belirtti. Özellikle tedarik zincirindeki sorunlar, roket hazırlıkları ve ticari şirketler tarafından geliştirilen iniş araçlarının test süreçleri, programın takvimini etkileyen başlıca unsurlar arasında bulunuyor.

Isaacman, Artemis programının Apollo dönemindeki insanlı Ay görevlerinden daha ileri bir hedef taşıdığını ifade etti. NASA’nın amacı, astronotları Ay’a gönderip geri getirmekle sınırlı kalmayacak. Ajans, Ay’ın güney kutbu çevresinde uzun süreli insan faaliyetlerini destekleyebilecek bir üs kurmayı ve burada edinilecek deneyimi gelecekteki Mars görevlerinde kullanmayı planlıyor.

Artemis III, Ay’a inişten önce iki farklı iniş aracını sınayacak

NASA’nın güncellenen planında Artemis III görevi, gelecekteki Ay inişlerinde kullanılacak araçların insanlı operasyonlara uygunluğunu değerlendirmek üzere tasarlandı. Dört astronotun katılacağı görevde, Blue Origin’in Blue Moon ve SpaceX’in Starship Human Landing System (HLS) araçlarıyla Dünya yörüngesinde buluşma ve kenetlenme işlemleri gerçekleştirilecek.

Bu yaklaşım, NASA’nın Ay yüzeyine yapılacak sonraki inişler öncesinde iki farklı ticari iniş sistemiyle insanlı uçuş deneyimi kazanmasını amaçlıyor. Artemis III sırasında mürettebatın Blue Moon aracına geçerek çeşitli sistemleri incelemesi planlanırken Starship ile gerçekleştirilecek kenetlenme testinde araç içine giriş yapılmayacak.

NASA yetkilileri, Artemis III’ü ajansın bugüne kadar planladığı en karmaşık görevlerden biri olarak tanımlıyor. Görevin temel süresi 14 gün olarak belirlenmiş durumda. Ancak operasyonel ihtiyaçlara bağlı olarak sürenin 17 güne kadar uzatılabileceği belirtiliyor.

Artemis programı yetkilisi Jeremy Pastons, görev hazırlıkları kapsamında uzay uçuşu alanındaki iş gücünün güçlendirildiğini ve ihtiyaç duyulan teknik yetkinliklerin yeniden oluşturulmasına çalışıldığını açıkladı. NASA, Artemis III sırasında elde edilecek verilerin sonraki Ay inişlerinde karşılaşılabilecek riskleri azaltmasını hedefliyor.

Artemis III görevinde hangi astronotlar yer alacak?

NASA’nın açıkladığı görev planına göre Artemis III mürettebatında NASA’dan üç, Avrupa Uzay Ajansı’ndan (ESA) ise bir astronot bulunacak.

Mürettebat, Blue Moon ve Starship ile gerçekleştirilecek buluşma ve kenetlenme testlerinin ardından Dünya yörüngesinde bilimsel araştırmalar yapacak. Planlanan çalışmalar arasında insan sağlığına yönelik deneyler, mürettebatın hayatta kalma kıyafetlerinin kontrolü ve Güneş ile Dünya gözlemleri bulunuyor.

Artemis III, farklı kurumlar tarafından geliştirilen uzay araçlarının aynı insanlı görev kapsamında kullanılmasını öngörmesi nedeniyle operasyonel açıdan karmaşık bir yapıya sahip. NASA’nın Orion uzay aracı, Blue Origin’in Blue Moon iniş aracı ve SpaceX’in Starship sistemi arasındaki buluşma ve kenetlenme işlemlerinin farklı görev günlerine dağıtılması planlanıyor.

Blue Moon ve Starship ile kenetlenme nasıl gerçekleşecek?

Artemis III için açıklanan görev akışına göre ilk aşamada Blue Origin’in New Glenn roketi, Blue Moon Ay iniş aracının test versiyonunu alçak Dünya yörüngesine taşıyacak. Blue Moon’un burada bir aya kadar bekleyebilecek şekilde hazırlanması planlanıyor. Araç gerekli kontrollerden geçirildikten sonra Artemis III mürettebatının fırlatılması hedefleniyor.

Artemis III’ün Dünya yörüngesine ulaşmasının ardından Orion uzay aracı, Blue Moon ile buluşmak üzere bir dizi yörünge manevrası gerçekleştirecek. Görevin üçüncü gününde iki aracın kenetlenmesi planlanıyor.

Sonraki iki gün boyunca astronotların Blue Moon’a geçerek aracın temel sistemlerini değerlendirmesi öngörülüyor. Bu kontroller; çevresel kontrol ve yaşam destek sistemi, aviyonikler, yazılım, akışkan tankları, valfler, iticiler, güneş panelleri, termal kontrol ve radyatör sistemleri ile mürettebat modülünün ana yapısını kapsayacak.

Görevin altıncı gününde ise SpaceX’in Starship HLS aracının fırlatılması planlanıyor. Artemis III mürettebatının sekizinci günde Blue Moon’dan ayrılarak Starship ile buluşması ve kenetlenmesi hedefleniyor. Yaklaşık iki saat sürecek bu operasyon sırasında astronotların Starship’in içine girmesi planlanmıyor.

NASA, bu testlerle iki farklı iniş aracının insanlı uzay uçuşlarında kullanılmasına yönelik önemli operasyonel veriler elde etmeyi amaçlıyor. Buluşma ve kenetlenme süreçleri, araçlar arasındaki sistem uyumu ve mürettebatın operasyonel gereksinimleri, sonraki Ay görevleri için değerlendirilecek.

SLS roketinin hazırlıkları sürüyor, takvimde gecikme riski var

Artemis III görevinde kullanılacak Space Launch System (SLS) roketinin hazırlıkları Kennedy Uzay Merkezi’nde devam ediyor. Roketin ana kademesi ve iki katı yakıtlı roket güçlendiricisi, Vehicle Assembly Building (VAB) içerisinde bir araya getirilme sürecinde bulunuyor.

NASA, roketi yıl sonuna kadar fırlatma rampasına çıkararak yakıt dolum testlerini gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu testler, Artemis II görevinin fırlatma hazırlıkları sırasında yaşanan hidrojen sızıntısı sorunlarının giderildiğinin doğrulanması açısından önem taşıyor.

Ajans, Artemis III’ün 2027 yılında fırlatılması hedefini koruyor. Ancak tedarik zincirindeki sorunlar nedeniyle mevcut takvimde yaklaşık 90 günlük bir gecikme riski bulunduğu belirtiliyor. NASA yetkilileri, hazırlık çalışmalarını hızlandırmaya çalışırken görev emniyetine ilişkin gerekliliklerden taviz verilmemesi gerektiğini ifade ediyor.

NASA Başkanı Jared Isaacman, görevlerin teknik zorluklarına dikkat çekerek program üzerindeki takvim baskısının fizik kurallarını değiştirmeyeceğini belirtti. Isaacman, geçmiş yıllarda alınan kararların ajansa zaman ve kaynak kaybettirdiğini kabul ederken NASA ve ticari ortaklarının geliştirdiği sistemler üzerinde çalışmaların sürdüğünü söyledi.

Artemis IV ile Ay’ın güney kutbuna iniş hedefleniyor

Artemis III’ün Dünya yörüngesindeki test görevinden sonra NASA’nın hedefi, Artemis IV ile astronotları Ay yüzeyine indirmek. Ajans, 2028 yılı sonuna kadar insanlı Ay inişi gerçekleştirme hedefini sürdürüyor.

Artemis IV hazırlıkları kapsamında Blue Moon ve Starship Ay iniş sistemlerinin insansız testlerinin gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu testlerde araçların yakıt transferi kabiliyetleri ve Ay’ın güney kutbuna iniş performansları değerlendirilecek. Elde edilecek sonuçların, Artemis IV astronotlarını Ay yüzeyine taşıyacak sistemin seçilmesinde kullanılması öngörülüyor.

İnsanlı Ay inişleri açısından yakıt transferi ve iniş sistemlerinin güvenilirliği önemli teknik başlıklar arasında bulunuyor. Özellikle ticari şirketlerin geliştirdiği büyük ölçekli iniş araçlarının, görev öncesinde farklı yörünge operasyonlarını tamamlaması gerekebiliyor. NASA’nın Artemis III’te iki ayrı iniş sistemiyle kenetlenme denemeleri planlaması da sonraki görevlerin operasyonel hazırlıklarıyla bağlantılı.

Ajansın güncellenen yaklaşımı, Ay’a inişten önce kritik sistemlerin Dünya yörüngesinde test edilmesine dayanıyor. Bu testlerin başarıyla tamamlanması, sonraki görevlerin risk değerlendirmeleri ve uçuş hazırlıkları için veri sağlayacak.

NASA, Ay’da kalıcı insan varlığı için üç aşamalı plan hazırladı

NASA’nın uzun vadeli hedefi, Ay’ın güney kutbu çevresinde uluslararası ve ticari ortaklarla birlikte bir Ay üssü (Moon Base) kurmak. Ajans, bu hedefe ulaşmak için çalışmalarını üç aşamaya ayırıyor.

İlk aşama, 2029 yılına kadar robotik ve insanlı görevlerle Ay’ın güney kutbu hakkında daha fazla bilgi edinilmesini kapsıyor. Bu süreçte bölgenin çevresel koşulları, operasyonel gereksinimleri ve gelecekteki insanlı faaliyetler açısından taşıdığı özellikler değerlendirilecek.

İkinci aşamada, 2032 yılına kadar uzanan dönemde, Ay’da ilk insan varlığının oluşturulması hedefleniyor. Bu dönem, daha uzun süreli görevlerin ve yüzey operasyonlarının geliştirilmesine yönelik hazırlıkları kapsayacak.

Üçüncü aşamada ise Ay yüzeyinde devamlılığı olan insan faaliyetlerinin oluşturulması planlanıyor. NASA, Ay’da kurulacak altyapıyı ve burada kazanılacak operasyonel deneyimi gelecekte insanlı Mars seferlerinin hazırlığında kullanmayı amaçlıyor.

Artemis III’ün 2027’de Dünya yörüngesinde gerçekleştirmesi planlanan testler, NASA’nın 2028 sonuna kadar insanlı Ay inişi yapma hedefinden önceki hazırlık aşaması olarak konumlandırılıyor. Ancak görev takvimi, SLS roketinin hazırlıkları ve Blue Moon ile Starship sistemlerinin test sonuçlarına bağlı olmaya devam ediyor.

Artemis Programının Güncellenen Takvimi

Takvim, NASA’nın 23 Ekim 2026 tarihli açıklamasında belirtilen hedefleri yansıtıyor. Fırlatma ve görev tarihleri teknik hazırlıklara göre değişebilir.