ABD merkezli Electra, hibrit-elektrikli EL2 test uçağıyla ticari bir havalimanındaki heliporttan kalkış ve iniş gerçekleştirdi. Şirketin geliştirdiği teknoloji, gelecekte bölgesel uçakların büyük havalimanlarının ana pistlerini kullanmadan yolcu taşıyabilmesinin önünü açabilir.
Hibrit-elektrikli uçak geliştiren Electra, geleceğin bölgesel hava ulaşımını değiştirebilecek dikkat çekici bir uçuş testini tamamladı. Şirketin EL2 Ultra Short teknoloji gösterim uçağı, ABD’nin Virginia eyaletindeki Roanoke-Blacksburg Regional Airport’ta ticari havalimanının apronunda bulunan ve uçak operasyonlarına uyarlanan bir heliporttan uçuş gerçekleştirdi.
22 Eylül 2026’da açıklanan test programında yalnızca heliportlar değil; vertiportlar, taksi yolları ve geleneksel uçakların normal şartlarda kullanmadığı farklı alanlardan da kalkış ve inişler gerçekleştirildi. Uçuşlarda ayrıca helikopter operasyonlarında kullanılan noktasal yaklaşma ve özel aletli uçuş prosedürleri test edildi.
Amaç, kısa mesafede kalkıp inebilen sabit kanatlı uçakların büyük havalimanlarına mevcut pist trafiğini artırmadan nasıl entegre edilebileceğini görmek.
Pist sırası beklemeden havalimanına ulaşabilecek
Electra’nın üzerinde çalıştığı sistem klasik bir eVTOL konseptinden farklı. Uçak, dikey olarak kalkıp inmiyor. Bunun yerine son derece düşük hızlarda yüksek taşıma kuvveti oluşturarak çok kısa bir mesafede havalanabiliyor veya durabiliyor.
Bu özellik sayesinde Electra, gelecekte uçakların büyük havalimanlarındaki ana pistleri kullanmak yerine heliport, vertiport, kullanılmayan taksi yolları veya özel olarak hazırlanmış küçük alanlardan operasyon yapabileceğini öngörüyor.
Bunun en önemli avantajlarından biri pist trafiğini azaltmak olabilir. Örneğin küçük bir şehirden büyük bir aktarma merkezine gelen dokuz yolculu bir EL9, teorik olarak onlarca büyük yolcu uçağının kullandığı piste girmek yerine havalimanının başka bir bölümündeki özel alana iniş yapabilecek.
Electra bu modeli “Direct Aviation” olarak adlandırıyor. Şirketin hedefi, bölgesel hava ulaşımını mevcut büyük havalimanlarına bağlarken aynı zamanda pistlerde ek trafik oluşturmamak.
Sadece 45 metrede kalkış ve iniş hedefleniyor
Testlerde kullanılan iki koltuklu EL2, Electra’nın teknoloji gösterim uçağı. Şirketin ticari pazara sunmayı planladığı asıl uçak ise EL9.
Dokuz yolcu taşıyacak hibrit-elektrikli EL9’un yalnızca 150 feet, yaklaşık 45 metre, yer mesafesinde kalkış ve iniş yapabilmesi hedefleniyor. Bu performansın arkasında Electra’nın “blown-lift” olarak adlandırılan üflemeli taşıma teknolojisi bulunuyor.
Kanat boyunca yerleştirilen elektrik motorlarının döndürdüğü pervaneler, havayı doğrudan kanat ve büyük flapların üzerinden geçiriyor. Böylece uçak çok düşük hızlarda bile geleneksel bir kanada göre çok daha yüksek taşıma kuvveti oluşturabiliyor.
Electra, sistem sayesinde uçağın yaklaşık 35 knot gibi düşük hızlarda kalkıp inebildiğini belirtiyor. EL9’da dört bağımsız batarya paketi bulunacak. Küçük bir türbin jeneratörü ise sekiz elektrik motoruna gerekli enerjinin sağlanmasına ve bataryaların uçuş sırasında desteklenmesine imkan verecek. Bu yapı sayesinde uçak tamamen bataryalı sistemlerin menzil ve şarj altyapısı sınırlamalarından büyük ölçüde kaçınmayı hedefliyor.
9 yolcu, 330 deniz mili operasyonel menzil
Electra’nın açıkladığı mevcut performans hedeflerine göre EL9, dokuz yolcu ve bagaj taşıyabilecek.
Uçağın 175 knot seyir hızına ulaşması ve dokuz yolculu operasyonlarda yaklaşık 330 deniz mili menzil sunması planlanıyor. Maksimum intikal menzili ise IFR rezervleriyle 1.100 deniz mili olarak açıklanıyor. Bu değerler EL9’u helikopter ile geleneksel bölgesel uçak arasında farklı bir noktaya yerleştiriyor.
Uçağın en önemli özelliğinin yüksek seyir hızı veya uzun menzilden ziyade, geleneksel bir uçağın kullanamayacağı kadar küçük alanlardan operasyon gerçekleştirebilmesi olması bekleniyor.
Helikopter prosedürleri uçakla test edildi
Virginia’daki uçuş kampanyasının önemli bölümlerinden biri de hava trafik sisteminin test edilmesi oldu.
EL2 ile Roanoke-Blacksburg Regional Airport, Virginia Tech/Montgomery Regional Airport ve Blackstone’daki Allen C. Perkinson Airport dahil çeşitli noktalarda özel aletli uçuş rotaları denendi. Newport News ve Richmond’daki ilave noktalarla birlikte uçak; heliport, vertiport, taksi yolu ve diğer küçük operasyon alanlarını kullandı.
Programın amacı yalnızca uçağın bu alanlardan fiziksel olarak kalkıp inebildiğini göstermek değil. Ekipler aynı zamanda bu tür uçakların kötü hava koşullarında aletli uçuş kurallarıyla güvenli ve tekrarlanabilir şekilde nasıl işletilebileceğini belirlemek için veri topluyor.
Çalışmalar FAA’nın eVTOL ve Advanced Air Mobility Integration Pilot Programı ile Virginia Smart Airspace Programı kapsamında yürütülüyor.
Electra Ürün Stratejisi Direktörü Parker Vascik, testlerin Ultra Short uçakların büyük havalimanlarına geleneksel trafiğin yeterince kullanmadığı hava sahası ve havalimanı alanlarından ulaşabileceğini gösterdiğini belirtti.
Vascik’e göre çalışmalar, büyük havalimanlarında bu operasyonlara yönelik standart ve prosedürlerin oluşturulmasının ilk adımlarından biri niteliğinde.
FAA da sistemi gerçek havalimanlarında test ediyor
Electra’nın çalışmaları yalnızca şirket tarafından gerçekleştirilen deneysel gösterilerden ibaret değil.
FAA, Ağustos 2026’da Electra ve kamu kurumlarıyla gerçekleştirilen başka bir test programında hibrit-elektrikli uçuşların küçük havalimanlarını büyük aktarma merkezlerine bağlamasını değerlendirdi. Bu kapsamda gerçekleştirilen uçuşlar Virginia’daki Manassas’tan başlayarak New Jersey ve Pennsylvania’daki çeşitli havalimanları üzerinden Philadelphia International Airport’a kadar ulaştı.
FAA, testlerin Advanced Air Mobility araçlarının ABD Ulusal Hava Sahası Sistemi’ne güvenli biçimde entegre edilmesine yönelik çalışmaların parçası olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla Electra’nın karşısındaki temel sorun artık yalnızca çok kısa mesafede kalkabilen bir uçak geliştirmek değil. Böyle bir uçağın dünyanın en yoğun havalimanlarının trafik sistemine nasıl entegre edileceğinin de çözülmesi gerekiyor.
EL9 sertifikasyon sürecinde
Electra, EL9’u ABD’de FAA Part 23 kapsamında sertifikalandırmayı planlıyor.
Şirket Temmuz 2026’da önemli bir aşamayı tamamladı ve FAA, EL9’un sertifikasyon temelini belirleyen G-1 Issue Paper sürecini kapattı. Böylece dağıtılmış hibrit-elektrikli tahrik sistemi, blown-lift teknolojisi ve gelişmiş fly-by-wire uçuş kontrolleri gibi yeni teknolojilerin hangi düzenleyici çerçevede değerlendirileceği resmileştirilmiş oldu.
EL9’un ilk tam ölçekli test uçuşlarının 2027’de başlaması planlanıyor. Şirketin son açıklamalarına göre sertifikasyon ve ticari hizmete girişin 2029 sonu ile 2030 döneminde gerçekleşmesi hedefleniyor. Electra ayrıca 60’tan fazla müşteriden 2.200’ün üzerinde ön sipariş aldığını belirtiyor. Virginia’daki son testler ise Electra’nın konseptinin yalnızca uçağın performansına dayanmadığını gösteriyor.
Şirket başarılı olursa EL9’un en önemli yeniliği hibrit-elektrikli motor sistemi değil, bir sabit kanatlı uçağın büyük havalimanlarında helikopterlere ayrılan alanlara benzer noktalardan operasyon yapabilmesi olabilir. Bu da bölgesel hava ulaşımında “havalimanına uçmak” kavramının gelecekte yalnızca ana piste iniş yapmak anlamına gelmeyebileceğini gösteriyor.
