New York LaGuardia Havalimanı’nda 6 Mayıs 2025 Salı günü sabaha karşı yaşanan bir olay, ABD hava trafik kontrol sisteminde acil reform ihtiyacını bir kez daha gözler önüne serdi.
Havacılık dünyasında güvenlik alanında öne çıkan YouTube kanalı VASAviation’ın yayınladığı analiz, gece saat 00:30 sularında LaGuardia Havalimanı’nda yaşanan ve potansiyel bir felaketin eşiğinden dönülen olayı tüm detaylarıyla ortaya koydu.
Olayda Yer Alan Uçaklar
-
United Havayolları’na ait UA2657 sefer sayılı Boeing 737-800 uçağı, Houston (IAH) çıkışlı uçuşunu tamamlamış ve taksi yaparak kapısına yönelmekteydi.
-
American Eagle’a ait AA4736 sefer sayılı Republic Airways Embraer E175 uçağı (çağrı kodu “Brickyard”), yaklaşık üç saatlik rötarla Buffalo (BUF) seferini yapmak üzere pist başına doğru ilerliyordu.
Olayın Kronolojisi
LaGuardia, son derece yoğun trafiği ve sınırlı hareket alanıyla bilinen bir havalimanı. Bu nedenle kule kontrolörlerinin görevleri hem stresli hem de kritik. O gece yaşanan olayda, birkaç dakikalık zaman aralığında şu gelişmeler yaşandı:
-
Kule kontrolörü, United jetine 13 numaralı pistin girişine kadar ilerlemesini ve burada beklemesini söyledi. Bu pist, uçağın kapıya ulaşmak için geçeceği rota üzerindeydi.
-
Kısa bir süre sonra, kule bu kez aynı United uçağına pistin tamamı boyunca taksi yapmasını, belirli bir taksi yolundan çıkmasını ve yer kontrol ile irtibata geçmesini istedi.
-
Ardından, kule kontrolörü American Eagle jetine 13 numaralı pistte pozisyon almasını ve kalkış için beklemesini söyledi.
-
United jet, belirtilen çıkış taksi yolunu kaçırdı. Bu sebeple, yer kontrolör farklı bir çıkış noktası verdi.
-
United hâlâ pistteyken, kule kontrolörü American Eagle jetine kalkış izni verdi. Bu sırada, bir Spirit Airlines pilotu telsizde konuşmaktaydı ve bu durum kule ile iletişimi engelledi.
-
Otomatik sistem, olası çarpışma uyarısı verdi. Ancak Spirit pilotunun iletişimi bastırması sebebiyle kule, American Eagle uçağına kalkışı iptal etme talimatını zamanında iletemedi.
-
Kule, ardından şu açıklamayı yaptı: “Kusura bakmayın, United’ın çoktan pisti terk ettiğini sanıyordum.”
-
American Eagle uçağı kalkışını iptal etti, kapıya geri döndü ve uçuş tamamen iptal edildi.
Uçağın Kalkış Hızı: 100 Knot’u Aşmıştı
Flightradar gibi takip verilerine göre American Eagle uçağı kalkış iptal edilmeden önce 100 knot’u aşkın bir hıza ulaşmıştı. Bu da uçağın oldukça kritik bir noktaya geldiğini, kalkıştan sadece saniyeler uzakta olduğunu gösteriyor.
Olayın Derinlemesine Değerlendirmesi
Bu olay, hava trafik kontrol sistemindeki sistemsel zaafları net şekilde ortaya koyuyor. İki temel sorun dikkat çekiyor:
-
Aktif pist üzerinde iki ayrı kontrolörün (kule ve yer) farklı frekanslardan komut vermesi, büyük bir koordinasyon eksikliğine yol açıyor. Dünya genelinde birçok ülkede, uçak pistten tamamen çıkana kadar kule kontrolünde kalır. Ancak ABD’de bu durum farklı ve potansiyel tehlike yaratıyor.
-
İletişim karışıklığı, acil durum anlarında çok daha ciddi hale geliyor. Telsiz konuşmalarının çakışması (“step on”) gibi durumlar, özellikle hızlı müdahale gereken zamanlarda, güvenliği tehlikeye atıyor.
Kule kontrolörünün “United pisti terk etmiştir diye düşündüm” açıklaması ise daha büyük bir sorunun altını çiziyor: Varsayımlara dayalı karar verme.
Altı Çizilmesi Gerekenler
-
Pilotlar talimatlara uygun hareket etti. Buradaki sorun insan hatasından çok sistemsel yetersizlikler ve prosedür eksiklikleriyle ilgili.
-
LaGuardia gibi yüksek yoğunluklu havalimanlarında, bu tür olayların yaşanması şaşırtıcı değil.
-
ABD hava trafik kontrol sistemi, daha güvenli, entegre ve tek merkezden yönetilen bir yapıya dönüştürülmedikçe, bu tür olaylar yaşanmaya devam edecek.
Sonuç
New York LaGuardia Havalimanı’nda yaşanan bu olay, bir uçağın pistteyken diğerine kalkış izni verilmesiyle potansiyel bir faciaya dönüşmek üzereydi. Neyse ki sistem uyarı verdi ve pilotlar hızlı tepki gösterdi.
Ancak bu olay, artık göz ardı edilemeyecek kadar sık yaşanan “kıl payı” kazaların, Amerika’daki hava trafik sisteminin reforme edilmesi gerektiğini bir kez daha gösteriyor.
