Havacılık dünyasında bir ilk yaşanmaya hazırlanıyor. İrlandalı bir varlık yönetim şirketine ait olan ve Norwegian Havayolları filosunda uçan iki Boeing 787-8, gökyüzündeki 10 yıllık hizmetin ardından, parçalanıp, hurdaya ayrılacak.

Dublin merkezli varlık yönetimi ve ticaret şirketi EirTrade Aviation, Boeing 787-8 uçaklarının demonte ve parça sevkıyatı süreçlerini yöneteceğini duyurdu. Parçalanma işlemlerinin, 2023’ün ilk çeyreğinin sonunda tamamlanması hedefleniyor.

EirTrade Aviation’ın İcra Kurulu Başkanı (CEO) Ken Fitzgibbon’a göre, hizmete başlayan ilk 787 uçakları, yakın zamanda 12 yıllık kapsamlı bakımlara girmek zorunda. Bu nedenle parçalanma kararı alınan 787’ler için bu en doğru zaman. Günümüzde, operatörler ve bakım şirketleri, 787 uçakları için başka uçaklardan sökülen parça tedarik ederek bakım maliyetlerini azaltabiliyor.

Fitzgibbon: “Bugüne kadar hiçbir Boeing 787, ticari hizmetten çekilmediği için, şu anda bu uçak için neredeyse hiç uçaktan sökülen malzemelere ait bir pazar yok. Boeing 787 uçak sahiplerinin, bakım maliyetlerinin düşürülmesini sağlamak üzere, bu uçakları parçalayarak, bir pazar oluşturmayı ve bu pazarın da lideri olmayı umuyoruz” dedi.

İrlandalı şirket, uçakların sökülme ve parçalanma işlemlerinin, İskoçya’nın Glasgow Prestwick Havalimanı’nda (PIK) gerçekleşeceğini açıkladı.

İlgili Haber | Bugüne Kadar Kaç A380 Parçalandı?

VP-CVL ve VP-CVM kuyruk tesciline sahip Boeing 787-8 uçakları şu anda Prestwick Havalimanı’nda. Planespotters.net verilerine göre uçaklar ilk uçuşlarını sırasıyla, 13 Haziran ve 3 Ağustos 2013 tarihlerinde gerçekleştirdi ve Norwegian Air Shuttle şirketine teslim edildi. VP-CVL, Mayıs 2019’dan beri PIK’de Prestwick Havalimanı’nda storage pozisyonunda bekliyor. VP-CVM ise Eylül 2019’da İskoç havaalanına gönderildi.

EirTrade Aviation Hangar Müdürü Steven Trowell, uçaklara büyük bir ilgi olduğunu söyledi ve uçakların parçalanma işlemlerinin yaklaşık üç ay süreceğini aktardı.

Boeing ve Airbus’ın geniş gövdeli uçaklarını parçalama işlemlerini daha önce pek çok kez yapan şirket, geçmişte parçalanan ilk A380 uçağında kullanılan CFM56-7BE motorunu ilk parçalayan şirket olarak, yeni nesil uçakları ve o uçaklara ait bileşenleri parçalamak konusunda tecrübeli.

Bahsedilen iki Boeing 787-8, parçalanıp hurdaya çıkarılan ilk ticari uçaklar olsa da Boeing, Nisan 2018’de (İmalat Seri Numarası MSN) 40694 olan Boeing 787-8’i kendisi parçaladı. İlk uçuşunu Haziran 2010’da gerçekleştiren bu uçak, 787 Dreamliner uçaklarının tip sertifikasyon süreçlerinde kullanılan bir test uçağıydı. Hiçbir zaman herhangi bir havayoluna teslim edilmeyen bu uçak, planespotters.net verilerine göre, Ekim 2013’te Boeing’in, Seattle’deki Everett tesisleri içinde bulunan Paine Field Havaalanı’nda (PAE) storage durumuna alınmıştı.

İlgili Haber | Dünyanın En Büyük Uçak Mezarlıkları

ABD’li imalatçı Boeing tarafından geliştirilen ve üretilen geniş gövdeli uçak tipi 787 Dreamliner, havayollarının en büyük gözdelerinden biri olmayı başardı.

Günümüzde 4 motorlu jumbo jetlerin yakıt tüketiminin fazla ve işletme maliyetlerinin çok yüksek olması sebebiyle, Avrupalı Airbus’ın A350 serisiyle birlikte Boeing’in 787 Dreamliner ailesi uçakları, günümüz havacılığında, uzun mesafeli uçuşlar için en çok tercih edilen modellerini başına geliyor.

Yüksek yakıt verimliliği, yüksek maksimum kalkış kapasitesi, hafiflik ve kaliteli kompozit malzemeler gibi birçok istenilen özelliğe sahip olan 787’de, yolcular tarafından severek kullanılan bir başka özellik ise herhangi bir fiziksel perde kullanmadan dışarıdaki ışığın geçişini artırıp azaltabilen pencereleri.

Boeing 787 Dreamliner’ın elektrokromatik camları, ticari havacılıkta şu ana kadar üretilen camlar arasında türünün tek örneği durumunda. Boyutlarıyla öne çıkan ve mekanik bir panjura gerek kalmadan kısılabilir camlara sahip olan 787 ile seyahat eden yolcular, cam kenarında seyahat edebilmek için adeta birbirleriyle yarışıyor.

787’nin camları nasıl kararıyor?

Elektronik olarak kararabilen pencerelere (EDW) sahip olan Dreamliner uçaklarında, pencerelerin altındaki düğmeler aracılığıyla, kabine giren ışık miktarı kontrol edilebiliyor. Bu pencereler, tıpkı diğer uçak pencerelerinde olduğu gibi tek bir cam tabakasından oluşmuyor. Uçağın içinde ve dışında oluşan basınç farkına dayanabilmesi için birkaç kat cam veya akrilik malzemeden üretiliyor. 

Ancak Gentex adlı firma tarafından üretilen Dreamliner’ın pencerelerine özel olarak, cam katmanları arasında bir jel tabaka bulunuyor. Bu jel tabaka, elektriğe karşı duyarlı. Kabaca, bu jele elektrik akımı uygulandığında, jelin opaklığını değiştiren bir kimyasal reaksiyon gerçekleşiyor. Voltaj ne kadar arttırılırsa jel o kadar koyulaşırken; voltajın azalmasıyla pencere yeniden saydamlaşıyor.

Elektrokromatik pencereler, tamamen katmanlar arasındaki jel sayesinde, yolcuların bir tuşa basarak, opaklaştırmaya veya saydamlaştırabilmeye olanak tanıyor.

Berkcan Mertoğlu

Pandemi ile birlikte büyük yara alan havacılık sektöründe; geleceğe dair alınan en önemli kararların başında, havayollarının filolarındaki Airbus A380 ve Boeing 747 gibi uçakları emekliye ayırma kararı geliyor. Karşılıklı seferlerde 500’ün üzerinde yolcunun toplanmasının neredeyse imkansız hale gelmesi, uçakların verimsizliği, operasyonel ve bakım maliyetlerinin yüksek oluşu gibi sebepler filodaki Airbus A350 ve Boeing 787 gibi uçakların önemini daha da artırdı. Gelecekte bu uçaklara olan ilgi ve talebin daha da artacağına kesin gözüyle bakılıyor…

İşin bir başka boyutu daha var. Mart 2019’dan bu yana 737 MAX’lerin uçamıyor olması düşünüldüğünde 787’ler Amerikalı imalatçı Boeing’in ayakta kalması ve varlığını sürdürebilmesi açısından bir başka önemli detay olarak karşımıza çıkıyor. Dreamliner uçakları bir süredir Boeing için amiral gemisi durumunda.

Peki Boeing’in yükünü önümüzdeki yıllarda daha fazla sırtlaması beklenen 787 uçaklarının neden Dreamliner olarak adlandırıldığını hiç düşündünüz mü?

UÇAĞIN ADI OLSUN İSTENDİ!

Günümüz havacılık endüstrisinin en hayati parçalarından biri olan 787 için yola çıkıldığında onun için düşünülen isim aslında tamamen farklıydı.

Ticari yolcu uçakları tanımlanırken; basit bir sayı ve notasyon kullanılıyor olsa da, zaman içinde bu uçaklar piyasada farklı sıfat ve isimler de alırlar. Örneğin dünyanın en büyük yolcu uçağı Airbus A380 “the giant of the skies.” Yani “gökyüzünün devi” olarak da biliniyor. Aynı şekilde Boeing 747 de queen of the skies yani gökyüzünün kraliçesi olarak anılıyor. Boeing 787 için ise durum daha farklı. Amerikalı imalatçı, yeni üreteceği uçağına daha en baştan ayrı bir isim vermeyi kafasına koymuştu.

OYLAMA YAPILDI!

Dev imalatçılar yeni bir uçak tasarlamaya başladıklarında, özellikle bu uçağın potansiyel müşterileri ile lansman müşterilerinden alacakları geri bildirimler üzerinden bir isimlendirme yapmayı uygun görse de Boeing, 787 için daha en başta, ilgilenen herkesi bu uçağın isminin ne olacağına karar vermesi için fikir belirtmeye ve oy kullanmaya davet etti.

Boeing, 2003’ün ilk yarısında, 7E7 olarak adlandırdığı yeni uçağına isim bulmak için bir yarışma başlattı. Başlangıçta çok sayıda ilginç isim fikri ortaya atılsa da şirketin hukuk ve marka ekipleri oylama için 4 temel seçeneği belirledi.

• Dreamliner
• Global Cruiser
• Stratoclimber
• eLiner

5 Mayıs’ta başlayan oylamadaki Seçenekler arasında Global Cruiser, Boeing’in en popüler seçimiydi. Eğer halk oylaması yapılmasa 787’yi bu isimle anıyor olabilirdik. Uzun süre oylamayı da Global Cruiser seçeneği önde götürdü. Ancak yarışmanın bitimine kısa süre kala durum değişti ve 160 farklı ülkeden yarım milyon civarında insanın oy kullandığı yarışmayı, Dreamliner sadece 2.500 oy farkla kazandı. ABD’den kullanılan oylarda ise Global Cruiser’ın ezici bir üstünlüğü olduğu anlaşıldı.

İlgili Haber | Neden Boeing Uçakları 7X7; Airbus Uçakları A3XX Olarak Adlandırılıyor?

Oylamaya katılım 3 Haziran’da kapandı ancak, Boeing sonucu hemen açıklamak yerine heyecanı biraz daha canlı tutabilmek için sonucun, yılın en önemli havacılık etkinliklerinden biri olan Paris Air Show’da açıklanacağını duyurdu.

PARIS AIR SHOW’DA AÇIKLANDI!

15 Temmuz’da kapılarını açan Paris Air Show’da Boeing, tüm dünyaya yeni uçağı için seçilen ismin Dreamliner olduğunu açıkladı. Bununla birlikte, 787’nin isimlendirilmesinde belirsizlik taşıyan bir detay daha vardı. Videonun başında da belirttiğim gibi, oylama yapıldığı dönemde geliştirilecek uçak 7E7 olarak biliniyordu. Bu isimlendirmede iki tane 7 arasındaki E’nin ne olacağına karar verilmesi Ocak 2005’i buldu. Yani Dreamliner ismi belirlendikten sonra 787 isminin belirlenmesi için 1,5 sene daha beklendi.

Eğer siz bugün oy kullanacak olsaydınız 787’nin potansiyel isimleri arasında hangisini tercih ederdiniz? Düşüncelerinizi lütfen bize yorumlarda bildirin!