Uçuş korkusu (aviophobia), 30 yılı aşkın süredir detaylı bir şekilde incelenmesine rağmen, bu korkunun neden kalıcı olduğu konusu hâlâ yeterince araştırılmamış gibi görünüyor. 2025 yılı itibariyle, uçakla seyahat en güvenli ulaşım yollarından biri olmasına rağmen, uçuş korkusu dünya genelinde ciddi bir yolcu kitlesini etkilemeye devam ediyor.
DSM-5’e göre, aviophobia, durumsal spesifik bir fobi olarak tanımlanıyor. Genetik kaygılar, travmatik uçuş deneyimleri ya da klostrofobi gibi diğer fobilerle ilişkili olarak ortaya çıkabiliyor. Yapılan araştırmalar, bu fobinin sanayileşmiş ülkelerde yaşayan bireylerin %2,5 ila %40’ını etkileyebileceğini gösteriyor.
AeroTime, bu korkunun neden hâlâ var olduğunu ve nasıl aşılabileceğini daha iyi anlayabilmek için, 40 yılı aşkın askeri ve sivil havacılık deneyimine sahip kaptan pilot ve eğitmen Alon Pereg ile görüştü.
A-4 Skyhawk, F-16, Boeing 737, 747-100/400 ve 787 Dreamliner gibi birçok farklı uçakla uçmuş olan Pereg, uçuş korkusunu anlamaya yönelik özel bir uygulama bile geliştirdi: SimpliFly.
Uçuş Korkusu Hâlâ Göz Ardı Ediliyor
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA)’nın 2024 yılına ait emniyet raporuna göre:
- 2024 yılında 5 milyar yolcu, 40 milyon uçuş gerçekleştirdi.
- Kaza oranı: Milyon uçuşta 1,13
- 244 kişinin hayatını kaybettiği 7 ölümcül kaza
- Ölüm riski: 0.06 — Yani bir kişinin ölümcül kazaya karışma ihtimali için 16.000 yıl boyunca her gün uçması gerekiyor.
Bu istatistikler, uçak yolculuğunun en güvenli ulaşım şekillerinden biri olduğunu açıkça ortaya koysa da birçok yolcunun korkuları sürüyor.
Pereg, 21.000 uçuş saati olmasına rağmen uçuş korkusunun ne kadar yaygın olduğunu ancak son yıllarda fark ettiğini söylüyor.
Uçuş Korkusu Olan Yolcu Türleri
Pereg, korkuyu yaşayan yolcuları üç ana gruba ayırıyor:
- Travmatik Deneyim Yaşamış Olanlar
Şiddetli türbülans, acil durum ilanı gibi olaylar sonrası beyin, uçuşu tehlike ile bağdaştırabilir. - Kaygıyı Başkalarından Alanlar
Anne-baba, partner, arkadaş gibi kişilerden korku “öğrenilebilir”. - Var Olan Kaygıları Tetiklenenler
Klostrofobi gibi mevcut fobiler, uçak ortamında tetiklenerek uçuş korkusuna dönüşebilir.
Bilgi Sahibi Olmak, Korkuyla Başa Çıkmanın Anahtarı
Pereg’e göre yolcular genellikle uçuşun güvenli olduğunu biliyor. Ancak medya tarafından abartılan kazalar, korkuyu sürekli canlı tutuyor.
Bu nedenle bilgi sahibi olmak, korkuyla baş etmenin en etkili yollarından biri. 2021 yılında geliştirdiği SimpliFlyuygulaması bunun üzerine kurulu:
- ✈️ Video kurslar: Uçuşun teknik detaylarını basit ve anlaşılır bir dille anlatıyor.
- 🎧 Sesli içerikler: Bilgilendirici ve rahatlatıcı kayıtlar içeriyor.
- 💬 Canlı pilot sohbetleri (şu an devre dışı): Yolcuların sorularını doğrudan pilota sormasına olanak tanıyordu.
Pratik Zihin Teknikleri
Pereg’in tavsiyesi: “Önce korkuyu kabul edin.” Korku doğal bir tepkidir. Onu bastırmak yerine, zihninizi bu duygu içinde kalmak üzere eğitin.
“Zihinsel hazırlıklar önemlidir ama gerçek gelişim yalnızca uçarken, korkuyla yüzleştiğinizde olur.”
Havacılık Sektöründe Görmezden Gelinen Bir Gerçek Mi?
Pereg, sektörün uçuş korkusunun boyutunu henüz tam anlamıyla kavrayamadığını söylüyor. Gelecekte pilotların olmadığı otonom uçakların devreye girmesiyle bu korkunun daha da derinleşebileceğini düşünüyor.
“İşte o zaman bu korku ciddi şekilde ele alınacak ve gerçek çözümler üretilecek.”
