UPS'e Ait MD-11 Kargo Uçağı Louisville’de Kalkıştan Saniyeler Sonra Düştü

Amerika Birleşik Devletleri’nde son yılların en yıkıcı uçak kazalarından biri yaşandı. Kentucky eyaletindeki Louisville Muhammed Ali Uluslararası Havalimanı’ndan (SDF) kalkan UPS Havayolları’na ait McDonnell Douglas MD-11 tipi kargo uçağı, kalkışından saniyeler sonra motorunu kaybedip alevler içinde yere çakıldı.

4 Kasım 2025 Salı günü, UPS2976 sefer sayılı uçuşla Honolulu’ya gitmeye hazırlanan uçak, 17R pistinden kalkış yaptıktan yaklaşık 1,6 kilometre sonra, pistin devamında yer alan sanayi bölgesine düştü. Uçağın sol motoru, kalkış için pistte koşuya başladıktan sonra alev aldı. Pilotlar uçağın kontrolünü kaybetti.

İlk belirlemelere göre, uçakta bulunan 3 mürettebat, 4’ü yerde bulunan siviller olmak üzere toplam 7 kişi hayatını kaybetti. En az 11 kişi de yaralandı. Uçağın düştüğü bölge, UPS’in ana dağıtım merkezine yakın bir depo ve lojistik tesisleri bölgesi olarak açıklandı.

Flightradar24 verileri, uçağın 225 feet (yaklaşık 70 metre) yüksekliği geçemediğini ve 185 knot (yaklaşık 340 km/s) hızın üzerine çıkamadığını gösteriyor. Havaalanında bulunan bir görgü tanığı ise uçağın irtifa kazanmaya çalışırken alevler içinde kaldığı anları kaydetti.

Yaklaşık 17 ton yakıtla (38.000 pound) havalanmaya hazırlanan uçak, çarpmanın ardından dev bir patlamaya neden oldu.

Görüntülerde, uçağın pistte hızlanırken sol motorunu fiziksel olarak kaybettiği net şekilde göze çarparken; motorun, uçağın gövdesinden ayrılması ile sol kanadın alev aldığı da anlaşılıyor.

Kaza Anı: Sol Motorda Alevler, 60 Metrede Düşüş

Olay anına ait görüntüler, MD-11’in pistte hızla ilerlerken sol motorundan alevler yükseldiğini ve kalkıştan hemen sonra sola yatışa geçtiğini gösteriyor. Uçak, yaklaşık 60 metre irtifa kazandıktan sonra tutunamayarak yere çakıldı. Çarpmanın ardından büyük bir patlama meydana gelirken, bölgeden yoğun siyah dumanlar yükseldi.

Normalde saat 15:00’te gerçekleştirilmesi gereken uçuşun, iki saatten fazla gecikmeyle gerçekleştirildiği bilinmiyor. Gecikmenin nedeni henüz açıklanmadı.

Kokpit ekibi, kalkıştan sonra kuleye hiçbir acil durum çağrısı (Mayday) gönderemedi. Trajik olaylar saniyeler içinde gelişti. Kokpitin kule ile iletişimleri, kalkış izninden hemen sonra kesildi.

Müdahale ve Sonrası

Louisville İtfaiye ve Kurtarma ekipleri, yangını bir saat içinde kontrol altına aldı. Ancak enkaz alanının “son derece tehlikeli” olduğu belirtildi. Yakındaki işletmeler ve konutlar tahliye edildi, çevredeki mahalleler için kısa süreli “yerinde kalın” uyarısı yapıldı.

Kentucky Valisi Andy Beshear, olayı “felaket” olarak nitelendirerek, kurtarma ekiplerinin bölgede çalışmalarını sürdürdüğünü ve can kaybı sayısının artabileceğini ifade etti.

Uçağın Geçmişi ve Özellikleri

ABD Federal Havacılık İdaresi FAA, kazaya karışan uçağın N259UP tescilli, 1991 üretimi bir MD-11 olduğunu ve 2006’dan bu yana UPS filosunda hizmet verdiğini doğruladı.

ch-aviation’a göre, 1988 yılında Thai Airways tarafından sipariş edilen uçak, 1991 yılında havayoluna teslim edildi. 15 yıllık yolcu operasyonlarının ardından, 2006 yılında kargo uçağına dönüştürülerek UPS filosuna katıldı. MD-11, o günden bu yana UPS’e hizmet veriyor.

Kazanın yaşandığı seferden önce uçak, Salı sabahı 2215 sefer sayılı uçuşla, Baltimore’dan SDF’ye geldi. Uçağın son bir hafta içinde uçtuğu diğer destinasyonlar arasında, Ontario, Portland, Tampa, Miami, Oakland, Newark, Dallas ve Seattle bulunuyor.

Üç motorlu DC-10’un türevi olan MD-11, özellikle kalkış ve iniş evrelerinde zorlu uçuş dinamikleriyle biliniyor. Yolcu taşımacılığında uzun süredir kullanılmayan MD-11 uçakları, UPS, FedEx ve Western Global gibi üç büyük ABD’li kargo operatörünün filosunda aktif olarak görev yapmaya devam ediyor. Başka hiçbir küresel havayolu veya kargo firması tarafından bu uçaklar kullanılmıyor.

Flightradar24 verileri, dünya genelinde üç ABD’li kargo havayoluna ait yaklaşık 60 adet MD-11’in, son 30 gün içinde aktif olarak uçtuğunu gösteriyor.

Bugüne kadar MD-11 uçakları, toplam 244 kişinin hayatını kaybettiği 11 kaza yaşadı. Uçağın farklı bir türevi olan DC-10 modeli ise 1.261 kişinin yaşamını yitirdiği 32 kazanın başrolündeydi.

Boeing’in, MD’yi satın almasının ardından DC-10/MD-11’in türevleri olan 717’ler yolcu hizmetinde kullanılmaya başlandı. Boeing 717 (MD-95), DC-9 ailesinden McDonnell Douglas DNA’sını taşıyor ve hatta MD-11 ile bazı kokpit teknolojilerini paylaşıyor. 2025 itibarıyla, yaklaşık 80 adet aktif Boeing 717 uçağı, Delta Air Lines ve Hawaiian Airlines filosunda hizmet veriyor.

Operasyonel Etkiler

Louisville’deki Worldport, UPS’in küresel operasyon merkezi olarak hizmet veriyor. Kaza sonrası havalimanı geçici olarak kapatıldı, birçok kargo uçuşu rota değiştirmek zorunda kaldı. Akşam saatlerinde itfaiye ekipleri bölgede soğutma çalışmaları sürdürürken, en az bir pist yeniden hizmete açıldı.

Soruşturma Başlatıldı

ABD Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu (NTSB), kazayı incelemek üzere Louisville’e bir ekip gönderdi. Kurum, uçuş veri kayıt cihazları, kokpit ses kayıtları ve bakım geçmişi üzerinde çalışacağını açıkladı. Ön raporun 10 gün içinde, nihai raporun ise bir yıl içinde yayımlanması bekleniyor.

Uçağa ait kara kutular, kazadan yaklaşık 2 sonra bulundu. NTSB uzmanları, Washington’daki NTSB araç kayıt cihazı laboratuvarında, MD-11 kargo uçağından kurtarılan uçuş veri kayıt cihazı ve kokpit ses kayıt cihazına ait devre kartlarına ait düzenekleri yakından inceliyor. Kazanın neden yaşandığına dair ipuçlarına ulaşmaya çalışıyor.

Kaza yaşanan uçuşta görevli mürettebatın da kimlik bilgileri açıklandı.

Kaza Hakkında Dikkat Çeken Noktalar:

Kalkışa neden devam edildi?

Pilotlar “V1 hızı” olarak bilinen, karar verme sınırına ulaştıktan sonra artık kalkıştan vazgeçemezler. Bu hızdan sonra pistte durmak mümkün olmadığı için, her ne olursa olsun kalkışa devam edilir.

O anki şartlarda, kalkışı durdurmak belki daha az tehlikeli gibi görünebilir; ancak pistin sonunda UPS’in büyük bir yakıt deposu ve operasyon binası bulunuyor. Pilotlar bu kararları ile yaşanabilecek çok daha büyük bir felaketi önlemiş olabilir.

Bakım geçmişi tartışılıyor

Uçuşun yaklaşık iki saat rötarlı kalktığı ve bu sırada sol motor üzerinde bakım yapıldığı iddia ediliyor. Henüz resmi olarak doğrulanmasa da genellikle güvenilirliğiyle bilinen The Aviation Herald bu bilgiyi paylaştı. Ayrıca uçak, 3 Eylül – 18 Ekim 2025 tarihleri arasında San Antonio’da yerde beklemişti. UPS genellikle MD-11 uçaklarını burada uzun süreli bakıma gönderiyor.

Uçak, tekrar hizmete döndükten sonra yaklaşık 25 kısa uçuş gerçekleştirdi, ancak ilk kez uzun menzilli bir görev için maksimum kalkış ağırlığına yaklaştı. Bu da uçak üzerindeki yükü artırmış olabilir.

Korkutucu benzerlik: American Airlines 191 kazası

1979’da Chicago’da yaşanan AA191 kazası, ABD tarihinin en ölümcül uçak kazasıydı. O kazada da uçak, sol motorunu kalkış sırasında kaybetmiş ve hemen ardından düşmüştü. İki olayın nedeni farklı olsa da kaza profili neredeyse birebir aynı.