ABD Senatosu, pilotlar ve hava trafik kontrolörlerinin ruh sağlığı desteği alırken karşılaştıkları mesleki ve tıbbi sertifikasyon engellerini azaltmayı amaçlayan iki tasarıyı oybirliğiyle kabul etti. Düzenlemeler FAA’nın ruh sağlığı değerlendirme süreçlerini gözden geçirmesini ve hangi ilaçların uçuş görevleriyle uyumlu olduğuna ilişkin daha anlaşılır bir sistem oluşturmasını öngörüyor. Tasarılar henüz yasalaşmadı.
ABD’de pilotların ve hava trafik kontrolörlerinin ruh sağlığı tedavisine erişimini kolaylaştırmayı amaçlayan iki önemli düzenleme Senato’dan geçti.
Senatörler, John A. Hauser Mental Health in Aviation Act (S.3257) ile Aviation Medication Transparency Act of 2026 (S.3258) adlı tasarıları 24 Eylül 2026’da oybirliğiyle kabul etti.
İki düzenleme de havacılık çalışanlarının ruh sağlığı sorunlarını bildirmekten veya tedavi aramaktan kaçınmasına yol açabilen mevcut tıbbi sertifikasyon sistemindeki engelleri azaltmayı hedefliyor.
Ancak Senato’nun kararı düzenlemelerin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Tasarıların yasalaşabilmesi için Temsilciler Meclisi’ndeki yasama sürecinin tamamlanması ve ardından başkanın önüne gitmesi gerekiyor.
Pilotların tedaviden kaçınmasına yol açan sistem değiştirilecek
ABD’deki mevcut sistemde pilotlar, uçuşa elverişliliklerini etkileyebilecek sağlık sorunlarını FAA’ya bildirmek zorunda. Ruh sağlığıyla ilgili bazı teşhisler ve kullanılan bazı ilaçlar ise standart sağlık sertifikası sürecinin dışına çıkılmasına ve FAA tarafından daha kapsamlı bir inceleme yapılmasına neden olabiliyor.
Sorun, bu incelemelerin uzun sürmesi halinde pilotun aylarca, bazı durumlarda daha uzun süre uçuş görevinden uzak kalabilmesi.
ABD Ulaştırma Bakanlığı Genel Müfettişliği’nin 2023’te yayımladığı inceleme, FAA’nın pilotların psikolojik sağlığını değerlendirmek için kapsamlı prosedürlere sahip olduğunu ancak pilotların ruh sağlığı sorunlarını açıklamakta isteksiz davranmasının sistemin etkinliğini sınırladığını ortaya koymuştu.
Mesleki damgalanma endişesi, kariyer üzerindeki olası sonuçlar ve uçuş görevinden uzak kalmanın yaratabileceği ekonomik kayıp, pilotların sağlık sorunlarını açıklamasının önündeki başlıca engeller arasında gösteriliyor.
Yeni düzenlemenin temel yaklaşımı, pilotların yardım aramasını mesleki bir tehdit haline getirebilecek unsurları azaltmak.
FAA’ya düzenlemeleri değiştirmesi için 18 ay verilecek
John A. Hauser Mental Health in Aviation Act yasalaşırsa FAA’nın ruh sağlığıyla bağlantılı tıbbi sertifikasyon sisteminde kapsamlı bir inceleme yapması gerekecek.
Tasarıya göre FAA, yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren 18 ay içerisinde ilgili tıbbi sertifikasyon düzenlemelerini ve rehberlerini güncelleyecek.
Amaç, pilotlar ve diğer ilgili havacılık çalışanlarının ruh sağlığı belirtileri yaşadıklarında profesyonel yardım almalarını ve bu durumları gizlemek yerine açıklamalarını teşvik eden bir sistem oluşturmak.
FAA’nın ayrıca standart sağlık şartlarını karşılamayan ancak bireysel değerlendirme sonucunda uçuşa uygun bulunabilecek kişiler için kullanılan Special Issuance sistemini düzenli olarak incelemesi öngörülüyor.
Bu incelemelerde kullanılmasına izin verilebilecek ek ilaçlar ve bilimsel kanıta dayalı tedavi yöntemlerinin yanı sıra havacılık tıp doktorlarının eğitiminin geliştirilmesi de değerlendirilecek.
Uygun eğitim ve yetkiye sahip Aviation Medical Examiner’ların bazı sağlık sertifikalarını doğrudan düzenleyebilmesi için daha geniş yetki verilip verilemeyeceği de incelenecek.
FAA’nın sağlık sertifikası yığılmasının azaltılması hedefleniyor
Tasarı, FAA’nın havacılık tıbbı alanındaki kapasitesinin artırılması için finansman da öngörüyor.
Düzenlemenin yasalaşması halinde 2026-2028 mali yıllarında yıllık 15 milyon dolara kadar kaynak ayrılabilecek. Kaynağın havacılık tıp doktorlarının işe alınması ve eğitilmesi, FAA’nın sağlık dosyalarını inceleme kapasitesinin artırılması ve biriken sertifikasyon başvurularının azaltılması için kullanılması öngörülüyor.
Tasarı ayrıca ruh sağlığı konusunda farkındalığı artıracak ve yardım aramanın yarattığı damgalanmayı azaltacak kamu bilgilendirme çalışmalarının yapılmasını istiyor.
FAA’nın 2024 yılında oluşturulan Mental Health and Aviation Medical Clearances Aviation Rulemaking Committee tarafından hazırlanan uygun tavsiyeleri de yasanın yürürlüğe girmesinden sonraki iki yıl içerisinde hayata geçirmesi öngörülüyor.
FAA bir tavsiyeyi uygulamamaya karar verirse bunun gerekçesini Kongre’ye açıklamak zorunda olacak.
Antidepresan kullanan pilotlar bir yıldan uzun süre bekleyebiliyor
Air Line Pilots Association (ALPA), Senato’nun kararını desteklediğini açıkladı.
ALPA’ya göre antidepresan tedavisine başlayan bazı pilotların FAA’dan ilk uçuş yetkisini alabilmek için bir yıldan uzun süre beklemesi mümkün olabiliyor.
ALPA Başkanı Kaptan Jason Ambrosi, ruh sağlığı desteği aramanın kariyer açısından bir risk olarak değil profesyonel sorumluluğun parçası olarak görülmesi gerektiğini belirtti.
Buradaki amaç ruh sağlığı değerlendirmelerini kaldırmak veya pilotların sağlık durumlarının denetlenmesinden vazgeçmek değil. Düzenleme, uçuş emniyeti için gerekli tıbbi değerlendirmeleri korurken pilotların ihtiyaç duydukları tedaviyi almaktan kaçınmasına neden olabilecek süreçleri iyileştirmeyi hedefliyor.
Hangi ilaçla uçulabileceği daha açık hale getirilecek
Senato’nun kabul ettiği ikinci düzenleme olan Aviation Medication Transparency Act ise farklı ancak bağlantılı bir soruna odaklanıyor.
Tasarı yasalaşırsa FAA’nın, yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içerisinde pilotlar ve hava trafik kontrolörleri için ilaç kullanımına ilişkin kullanıcı dostu ve kolay erişilebilir bir rehber yayımlaması gerekecek. Bu rehber reçeteli ilaçların yanı sıra reçetesiz satılan ilaçları da kapsayacak.
FAA’nın kullandığı “Do Not Issue” ve “Do Not Fly” sınıflandırmalarındaki ilaçlar açık biçimde gösterilecek. Böylece bir ilacın sağlık sertifikasının düzenlenmesini engelleyip engellemediği veya kullanımı sırasında uçuş görevine ara verilmesi gerekip gerekmediği daha kolay anlaşılabilecek.
Mümkün olduğu durumlarda, yeni bir ilaca başlayan havacılık çalışanının ilacın etkilerinin stabilize olması için ne kadar süre uçuş görevini sınırlandırması veya tamamen durdurması gerektiği de belirtilecek.
Bilgilerin kamuya açık olması ve FAA’nın pilot sağlık sertifikasyonu sistemi MedXPress üzerinden erişilebilir hale getirilmesi öngörülüyor.
FAA bazı değişiklikleri zaten başlatmış durumda
Yasama çalışmaları devam ederken FAA son yıllarda ruh sağlığına ilişkin bazı tıbbi sertifikasyon prosedürlerinde değişiklikler yaptı.
Anksiyete, depresyon ve bağlantılı bazı durumlar için kullanılan AME-assisted special issuance sistemi bunlardan biri.
Mevcut uygulamada FAA ilk özel yetkilendirmeyi verdikten sonra gerekli şartları karşılayan pilotların sağlık sertifikaları belirli koşullarda yetkili havacılık tıp doktorları tarafından yenilenebiliyor.
Pilotların gerekli tıbbi belgeleri sunmaya devam etmesi gerekiyor. Yeni belirtilerin ortaya çıkması veya değerlendirmeyi etkileyebilecek başka bir durumun belirlenmesi halinde dosya yeniden FAA’ya gönderiliyor.
Senato’dan geçen tasarılar, mevcut değişiklikleri daha geniş bir düzenleyici çerçeveye taşımayı amaçlıyor.
Tasarı, hayatını kaybeden havacılık öğrencisinin adını taşıyor
Ruh sağlığı düzenlemesine, University of North Dakota’da havacılık eğitimi alan John A. Hauser’ın adı verildi.
Hauser, Ekim 2021’de intihar sonucu hayatını kaybetti. Ailesi Anne Suh ve Alan Hauser daha sonra havacılık öğrencilerinin ve profesyonellerinin ruh sağlığı desteğine erişimini geliştirmeye yönelik çalışmaları destekledi.
Temsilciler Meclisi Eylül 2025’te pilotların ruh sağlığına ilişkin kendi tasarısını kabul etmişti. Ancak Senato’dan geçen S.3257 değişiklik içeren ayrı bir metin olduğu için yasama süreci henüz tamamlanmış değil.
S.3257 ve ilaç şeffaflığını düzenleyen S.3258’in bundan sonraki aşaması Temsilciler Meclisi olacak. FAA için öngörülen uygulama süreleri de ancak tasarıların yasalaşması halinde başlayacak.
