İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için Tahran’dan New York’a İran hükümetinin kısa süre önce filosuna kattığı 34 yıllık Airbus A340-300 ile uçtu. “Iran 02” çağrı kodunu kullanan EP-IGI tescilli uçak Cezayir’de yakıt molası verdikten sonra Atlantik’i geçerek JFK’ye ulaştı. Heyeti indiren A340 daha sonra park için Baltimore’a gönderildi. Uçağın geçmişi ise rotası kadar dikkat çekici: MSN 002 seri numaralı A340, üretilen ilk örneklerden biri ve yıllarca Virgin Atlantic ile Iran Aseman Airlines tarafından kullanıldı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na katılmak üzere gerçekleştirdiği New York yolculuğu, havacılık açısından sıra dışı ayrıntılar taşıdı.
Pezeşkiyan ve beraberindeki İran heyeti 22 Eylül 2026 Salı günü Tahran Mehrabad Havalimanı’ndan İran hükümetine ait Airbus A340-311 ile yola çıktı.
EP-IGI tescilli ve “Iran 02” çağrı kodunu kullanan dört motorlu uçak, yerel saatle 08.15’te Tahran’dan havalandı. Uçuş takip verilerine göre A340, Türkiye üzerinden batıya ilerledikten sonra Yunanistan ve İtalya hava sahalarını kullanarak Akdeniz’e ulaştı.
Yaklaşık altı saatlik ilk etabın ardından uçak Cezayir’deki Houari Boumediene Havalimanı’na indi. Burada yaklaşık iki saat süren teknik ve yakıt ikmal molasının ardından A340 yeniden havalandı. İkinci etapta İspanya üzerinden Atlantik’e çıkan uçak, yaklaşık dokuz saatlik uçuşun ardından New York John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı’na ulaştı.
Böylece Tahran-New York yolculuğu doğrudan yapılmak yerine Cezayir’deki tek teknik durakla tamamlandı.
İran’ın A340’ı Türkiye üzerinden geçti
Uçuş rotasının dikkat çekici ayrıntılarından biri İran hükümet uçağının Tahran’dan ayrıldıktan sonra Türkiye hava sahasını kullanması oldu.
Uçuş takip verilerine göre EP-IGI, İran’dan çıktıktan sonra Türkiye üzerinden batıya ilerledi ve yaklaşık 38 bin feet seyir irtifasında Avrupa yönüne devam etti. Ardından Yunanistan ve İtalya üzerinden Akdeniz’i geçerek Cezayir’e ulaştı.
Bu rota, İran’dan Kuzey Afrika’ya ulaşmak için güneyde daha uzun bir güzergâh kullanılması yerine Türkiye ve Güney Avrupa üzerinden nispeten doğrudan bir koridor tercih edildiğini gösteriyor.
Devlet uçuşları, uluslararası tarifeli havayolu operasyonlarından farklı diplomatik izin süreçlerine tabi olabiliyor. Yabancı bir devlet hava aracının başka ülkelerin hava sahasını kullanması için ilgili ülkelerden gerekli diplomatik uçuş izinlerinin alınması gerekiyor.
Bu nedenle İran hükümet uçağının Türkiye ve Avrupa ülkeleri üzerinden geçişi, ticari havayollarına uygulanan kısıtlamalarla doğrudan aynı çerçevede değerlendirilmiyor.
Cezayir’de neden yakıt molası verdi?
Airbus A340-300, teknik olarak uzun menzilli kıtalararası uçuşlar için geliştirilmiş bir uçak. Dolayısıyla Cezayir’deki durak yalnızca A340’ın Tahran-New York mesafesini uçabilecek menzile sahip olmamasıyla açıklanamaz.
Yakıt miktarı, yolcu ve yük, mevcut hava koşulları, kullanılabilecek hava sahaları, operasyonel rezervler ve diplomatik uçuş planlaması gibi çok sayıda unsur gerçek menzili ve rota tercihlerini etkileyebiliyor.
Cezayir’in konumu ise uçuş için uygun bir ara nokta oluşturdu. Tahran’dan Avrupa üzerinden batıya ilerleyen uçak burada yakıt ikmali yaptıktan sonra Atlantik geçişine başladı.
Bu sayede ikinci etap yaklaşık dokuz saatlik Cezayir-New York uçuşu olarak gerçekleştirildi.
Cezayir’in seçilmesinin siyasi veya diplomatik nedenlerine ilişkin İran makamları tarafından kamuoyuna açıklanmış ayrıntılı bir gerekçe bulunmadığından, durağın yalnızca siyasi ilişkiler nedeniyle seçildiğini kesin bir neden olarak göstermek mümkün değil.
JFK’ye indi, ardından Baltimore’a gönderildi
EP-IGI, 22 Eylül akşamı New York JFK Havalimanı’na ulaştı ve İran heyeti burada uçaktan ayrıldı. Ancak A340 New York’ta kalmadı.
Uçak birkaç saat sonra yaklaşık 40 dakikalık kısa bir konumlandırma uçuşuyla Baltimore/Washington International Thurgood Marshall Havalimanı’na gönderildi.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında New York’a çok sayıda devlet ve hükümet başkanının özel uçakla gelmesi, bölgedeki havalimanlarında devlet uçaklarının park operasyonlarını önemli ölçüde artırıyor.
EP-IGI’nin de heyeti JFK’de bıraktıktan sonra park amacıyla Baltimore’a konumlandırıldığı bildirildi.
Uçak 34 yaşında ama asıl dikkat çekici ayrıntı seri numarası
İran Cumhurbaşkanı’nı taşıyan EP-IGI’nin yaşı kadar üretim geçmişi de dikkat çekici.
Uçak bir Airbus A340-311 ve üretici seri numarası MSN 002. Bu, uçağın A340 programının seri üretiminin en başındaki gövdelerden biri olduğu anlamına geliyor. Uçak Şubat 1992’de üretildi ve Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 34,6 yaşında.
A340 programının ilk döneminde Airbus tarafından kullanılan uçak daha sonra Virgin Atlantic filosuna katıldı.
G-VHOL tesciliyle ve “Jetstreamer” adıyla uçan A340, Mayıs 1997’den Haziran 2011’e kadar İngiliz havayolunun filosunda görev yaptı.
Uçağın dört adet CFM International CFM56 motoruyla çalışan A340-300 ailesine ait olması da İran açısından önemli. Ülkede uzun yıllardır A340 ailesi uçaklarının işletilmesi, bu yaşlı gövdelerin operasyonunu mümkün kılan teknik deneyimin bulunmasına yardımcı oluyor.
Virgin Atlantic’ten İran Aseman’a uzanan geçmiş
Virgin Atlantic’ten ayrılan uçak 2011 yılında M-YRGU tescilini aldı. Ardından Ocak 2012’de İran’a geçerek Iran Aseman Airlines filosuna katıldı.
Bu dönemde tescili EP-APA olarak değiştirildi ve “Persian Gulf” adıyla kullanıldı.
Uçağın kayıtlı son ticari kabin düzeninde toplam 240 koltuk bulunuyordu: 34 business class, 35 premium economy ve 171 ekonomi sınıfı koltuk.
EP-APA, Nisan 2025’te Tahran Imam Khomeini Havalimanı’nda depolamaya alındı ve yaklaşık 17 ay aktif operasyondan uzak kaldı.
2026’da ise uçağın kariyerinde tamamen yeni bir dönem başladı.
İran hükümeti uçağı kısa süre önce filosuna aldı
Uçak 2026 yazında Iran Aseman Airlines filosundan İran hükümetine transfer edildi. Tescili EP-APA’dan EP-IGI’ye değiştirilirken uçak hükümet renklerine boyandı ve VIP görevleri için hazırlandı.
Kayıtlara göre EP-IGI, İran hükümeti adına 11 Eylül 2026’da hizmete girdi.
Dolayısıyla Pezeşkiyan’ın New York seyahati, uçağın yeni görevindeki ilk önemli uzun menzilli diplomatik operasyonlardan biri oldu.
Uçak Ashianeh tarafından işletiliyor ve mevcut kayıtlarında VIP konfigürasyonlu olarak gösteriliyor. Bu nedenle kaynak metinde öne sürüldüğü gibi İran heyetinin hâlâ eski Virgin Atlantic kabin düzeninde seyahat ettiğini kesin olarak söylemek mümkün değil.
Uçağın geçmişteki 240 koltuklu konfigürasyonu biliniyor ancak hükümet hizmetine geçerken iç kabinde ne ölçüde değişiklik yapıldığına ilişkin ayrıntılı ve doğrulanmış kamuya açık bilgi bulunmuyor.
Önceki hükümet A340’ı hava saldırısında imha edildi
İran’ın yeni bir uzun menzilli hükümet uçağına ihtiyaç duymasının arkasında 2026’daki savaşın doğrudan etkisi bulunuyor.
İran hükümetinin daha önce uzun menzilli devlet uçuşlarında kullandığı EP-IGA tescilli Airbus A340-300, 16 Mart 2026’da Tahran Mehrabad Havalimanı’na yönelik İsrail hava saldırısı sırasında imha edildi.
EP-IGA da daha önce ticari havayollarında kullanılmış bir A340’tı ve 2018’den itibaren İran hükümet filosunda görev yapıyordu.
Bu uçağın kaybedilmesinden sonra İran’ın elindeki mevcut uçaklardan yeni bir uzun menzilli hükümet platformu oluşturması gerekiyordu.
Iran Aseman Airlines’ın depodaki EP-APA’sının kapsamlı bakımdan geçirilerek EP-IGI tesciliyle hükümet filosuna aktarılması bu ihtiyacı karşıladı.
Böylece 1992 üretimi bir A340, yaklaşık 34 yıl sonra kariyerinin yeni bölümüne devlet uçağı olarak başladı.
Yaptırımlar İran’ın filosunu sıra dışı hale getiriyor
İran havacılığındaki yaşlı uçakların arkasında uzun yıllardır uygulanan uluslararası yaptırımlar bulunuyor.
Batılı üreticilerden yeni uçak, motor ve bazı yedek parçaların temin edilmesindeki kısıtlamalar İranlı operatörlerin ikinci el uçaklara daha uzun süre bağımlı kalmasına yol açtı.
Bu durum hükümet filosunda da görülüyor.
EP-IGI’nin 34 yaşında olmasına rağmen uzun menzilli devlet uçağı olarak yeniden hizmete alınması, İran’ın mevcut uçak ve bakım altyapısını kullanmaya devam etme stratejisinin dikkat çekici örneklerinden biri.
Bununla birlikte bir uçağın yaşı tek başına uçuş güvenliğinin göstergesi değil. Ticari veya devlet operasyonlarında temel kriter, hava aracının gerekli bakım programlarına uygun biçimde uçuşa elverişli tutulması.
EP-IGI’nin hükümet hizmetine alınmadan önce kapsamlı bakımdan geçirildiği ve yeniden aktif hale getirildiği bildiriliyor.
34 yıllık A340 yeni görevinde Atlantik’i geçti
Pezeşkiyan’ın New York yolculuğu, hem kullanılan rota hem de uçağın geçmişi nedeniyle dikkat çekici bir devlet uçuşuna dönüştü.
1992’de Airbus’ın ilk A340 gövdelerinden biri olarak üretilen uçak, Virgin Atlantic ve Iran Aseman Airlines’da geçen onlarca yılın ardından 2026’da İran hükümet filosuna katıldı.
Hizmete girişinden yalnızca 11 gün sonra ise Tahran’dan havalanarak Türkiye ve Güney Avrupa üzerinden Cezayir’e, oradan da Atlantik’i aşarak New York’a ulaştı.
İran heyetini JFK’de bırakan EP-IGI daha sonra Baltimore’a konumlandırıldı.
Böylece İran’ın Mart ayında kaybettiği önceki hükümet A340’ının yerini alan 34 yıllık MSN 002, yeni görevindeki en dikkat çekici uçuşlardan birini Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için gerçekleştirmiş oldu.
