New York LaGuardia Havalimanı’nda mart ayında Air Canada Express uçağı ile itfaiye aracının çarpıştığı ve iki pilotun hayatını kaybettiği kazayla ilgili dikkat çekici yeni bir gelişme yaşandı. FAA, kazadan yaklaşık bir saat önce vardiyalarını erken terk ettikleri belirlenen iki hava trafik kontrolörünün işine son vermek için harekete geçti.
ABD’de iki pilotun hayatını kaybettiği LaGuardia Havalimanı kazasına ilişkin soruşturmada yeni ve dikkat çekici bir ayrıntı ortaya çıktı. ABD Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA), kazanın meydana geldiği gece görevli iki hava trafik kontrolörünün vardiyalarının bitmesini beklemeden yaklaşık bir saat erken iş yerinden ayrıldığını belirlediği bildirildi. FAA şimdi iki kontrolörün işine son verilmesi için işlem başlatıyor.
Yeni bulgu, 22 Mart 2026 gecesi LaGuardia kontrol kulesinde neden yalnızca iki kontrolörün görev yaptığı ve personel eksikliğinin kazaya giden süreçte rol oynayıp oynamadığı sorularını yeniden gündeme getirdi.
Ancak önemli bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor: Kazanın resmi soruşturması halen ABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu (NTSB) tarafından yürütülüyor ve iki kontrolörün erken ayrılmasının kazaya katkıda bulunduğuna ilişkin henüz nihai bir tespit bulunmuyor.
LaGuardia’da ne olmuştu?
Kaza, 22 Mart 2026 günü saat 23.37’de New York LaGuardia Havalimanı’nda meydana geldi.
Jazz Aviation tarafından Air Canada Express adına gerçekleştirilen Air Canada 8646 sefer sayılı uçuş, Montreal-Trudeau Uluslararası Havalimanı’ndan New York’a geliyordu.
76 kişiyi taşıyan CRJ-900 tipi uçak, 4 numaralı piste inişi sırasında havalimanına ait Rescue 35 kodlu Oshkosh Striker 1500 yangın ve kurtarma aracıyla çarpıştı.
Çarpışmada uçağın kaptan pilotu ile yardımcı pilotu hayatını kaybetti.
NTSB’nin resmi verilerine göre uçakta;
- 2 pilot,
- 2 kabin görevlisi,
- 72 yolcu
bulunuyordu.
Yangın söndürme aracında ise iki personel vardı.
Kaza sonucunda 39 kişi hastaneye kaldırıldı ve 6 kişinin ağır yaralandığı bildirildi.
Uçak da çarpışmada ağır hasar aldı.
İtfaiye aracı başka bir acil duruma gidiyordu
Kazanın gerçekleştiği sırada havalimanında oldukça karmaşık bir operasyon yürütülüyordu.
NTSB soruşturmasında, yangın ve kurtarma aracının başka bir uçakta meydana gelen acil duruma müdahale etmek amacıyla hareket ettiği belirlendi.
Bu sırada LaGuardia’daki hava trafik kontrolörleri hem normal iniş-kalkış trafiğini hem de devam eden acil durum operasyonunu yönetmek zorundaydı.
Air Canada Express uçağı piste iniş yaparken Rescue 35 adlı itfaiye aracı da aynı pist bölgesine girdi ve iki araç çarpıştı.
Kazanın olduğu gece iki kontrolör erken ayrılmış
Wall Street Journal’ın FAA bulgularına dayandırdığı son habere göre kazanın yaşandığı gece LaGuardia kontrol kulesinde görevli iki hava trafik kontrolörü, vardiyalarının sona ermesinden yaklaşık bir saat önce iş yerinden ayrıldı.
Bunun sonucunda kulede yalnızca iki kontrolör kaldı.
Daha da dikkat çekici olan ise o gece LaGuardia’daki hava trafiğinin normal seviyenin yaklaşık iki katına ulaşmış olması.
Dolayısıyla görevde kalan kontrolörler, yoğun hava trafiğinin yanı sıra havalimanındaki acil durum operasyonunu da sınırlı personelle yönetmek zorunda kaldı.
FAA iki kontrolörü işten çıkarmak istiyor
FAA, vardiyasını erken terk eden iki kontrolör hakkında işten çıkarma sürecini başlattı.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, hava trafik kontrolörlerinin büyük çoğunluğunun zor koşullar altında görevini eksiksiz yerine getirdiğini ancak vardiya saatlerinin usulsüz şekilde kullanılmasına tolerans gösterilmeyeceğini açıkladı.
FAA yönetimi, kontrolörlerin resmi vardiya süresi tamamlanmadan işten ayrılmasını zaman çizelgesi veya mesai kaydı usulsüzlüğü olarak değerlendiriyor.
ABD yönetimi, özellikle hava trafik kontrol sistemindeki personel eksikliğinin kritik seviyeye ulaştığı bir dönemde bu tür uygulamaların diğer çalışanların iş yükünü artırabileceğini savunuyor.
“Early shove” nedir?
ABD’deki hava trafik kontrolörleri arasında vardiya bitmeden erken ayrılma uygulamasının gayriresmi olarak “early shove” adıyla bilindiği belirtiliyor.
Mevcut ve eski hava trafik kontrolörlerinin aktardığına göre uygulama bazı tesislerde uzun süredir var.
Yoğun vardiyalar, fazla mesai ve kronik personel eksikliği nedeniyle yöneticilerin zaman zaman kontrolörlerin vardiyalarını erken bitirmelerine göz yumduğu iddia ediliyor.
Ancak FAA açısından çalışanların fiilen görevde olmadıkları süreyi çalışılmış gibi göstermesi resmi olarak kabul edilebilir bir uygulama değil.
LaGuardia kazasının ardından bu uygulama artık çok daha ciddi biçimde mercek altına alınmış durumda. (The Wall Street Journal)
FAA bu yıl 10’dan fazla kontrolör için işlem başlattı
LaGuardia’daki iki kontrolör, FAA’nın mesai kayıtları konusunda incelemeye aldığı ilk çalışanlar değil.
Wall Street Journal’ın aktardığı bilgilere göre FAA, 2026 yılı içerisinde 10’dan fazla hava trafik kontrolörünü, mesai kaydı usulsüzlüğü veya izin politikalarının kötüye kullanıldığı iddiasıyla işten çıkarma yönünde adımlar attı.
Bu durum, ABD yönetiminin hava trafik kontrol sistemindeki çalışma ve vardiya uygulamalarına yönelik daha kapsamlı bir denetim yürüttüğünü gösteriyor. (The Wall Street Journal)
Pilotları yöneten kontrolör neden bu kadar yoğun çalışıyordu?
Kazayla ilgili en önemli sorulardan biri de görevdeki hava trafik kontrolörünün iş yükü.
Kaza sırasında pist operasyonlarını yöneten kontrolörün aynı zamanda başka bir acil durumla ilgilendiği biliniyor.
Yeni ortaya çıkan personel bilgisi, kontrol kulesindeki iş yükünün neden bu kadar yüksek olduğu konusunda önemli bir soru işareti oluşturuyor.
Eğer vardiyasını erken terk eden iki kontrolör görev başında olsaydı, bazı operasyonların farklı kontrolörler arasında paylaştırılması mümkün olabilirdi.
Ancak bunun kazayı önleyip önlemeyeceğini söylemek şu aşamada mümkün değil.
Bu değerlendirmeyi yapacak kurum NTSB olacak.
NTSB soruşturması devam ediyor
NTSB’nin yayımladığı ön bilgilere göre Air Canada Express 8646, 4 numaralı piste iniş sırasında yangın ve kurtarma aracıyla çarpıştı.
Kurul;
- Hava trafik kontrol kayıtlarını,
- Kontrolörlerin iş yükünü,
- Pist operasyonlarını,
- İtfaiye aracının hareketlerini,
- Telsiz konuşmalarını,
- Uçak sistemlerini,
- Havalimanı prosedürlerini,
- Personel planlamasını
incelemeye devam ediyor.
NTSB’nin mevcut açıklamaları henüz kazanın kesin nedenini ortaya koymuyor.
Dolayısıyla kontrolörlerin erken ayrılması dahil olmak üzere soruşturmada ortaya çıkan unsurların “kazanın nedeni” olarak değerlendirilmesi için nihai raporun beklenmesi gerekiyor.
Hava trafik kontrolörleri neden kritik?
Hava trafik kontrol sisteminde personel sayısı yalnızca uçuşların zamanında gerçekleşmesi açısından değil, doğrudan uçuş emniyeti açısından da önem taşıyor.
Yoğun havalimanlarında görevler farklı kontrol pozisyonlarına ayrılıyor.
Kontrolörler;
- Uçakların yerdeki hareketlerini,
- Pist giriş ve çıkışlarını,
- Kalkış izinlerini,
- İniş izinlerini,
- Yaklaşma trafiğini,
- Acil durum araçlarını
eş zamanlı olarak koordine ediyor.
Personel sayısı azaldığında ise bazı görevlerin aynı kontrolör tarafından yürütülmesi gerekebiliyor.
Bu durum özellikle yoğun trafik ve acil durumların aynı anda yaşandığı operasyonlarda kontrolörlerin zihinsel iş yükünü artırabiliyor.
ABD uzun süredir kontrolör açığıyla mücadele ediyor
LaGuardia’daki gelişme, ABD hava trafik kontrol sisteminin uzun süredir yaşadığı personel sorunlarını da yeniden gündeme taşıdı.
FAA, kontrolör sayısını artırmak amacıyla işe alımları hızlandırmış durumda.
Wall Street Journal’a göre kurum bu yıl 2 binden fazla yeni hava trafik kontrolörü işe aldı.
Ancak yeni bir kontrolörün eğitimini tamamlayıp yoğun bir hava trafik kontrol tesisinde tam yetkili hale gelmesi uzun bir eğitim ve değerlendirme süreci gerektiriyor.
Bu nedenle yeni işe alımlar personel sorununu anında çözemiyor. (The Wall Street Journal)
Kontrolör sendikasından personel şartlarına vurgu
ABD’deki hava trafik kontrolörlerini temsil eden National Air Traffic Controllers Association (NATCA) da mesai ve izin usulsüzlükleri konusunda FAA yönetimiyle görüşmeler yürütüyor.
Sendika, usulsüzlük iddialarının araştırılmasına karşı çıkmazken binlerce hava trafik kontrolörünün çok zor personel koşulları altında çalıştığının göz ardı edilmemesi gerektiğini savunuyor.
Tartışmanın merkezinde bu nedenle iki ayrı konu bulunuyor:
Bir tarafta çalışanların resmi vardiya ve mesai kurallarına uyması gerekliliği, diğer tarafta ise kronik personel eksikliği nedeniyle kontrolörlerin yoğun fazla mesai altında çalışması.
LaGuardia kazası bu iki sorunun aynı anda ne kadar kritik hale gelebileceğini gösteren önemli bir örneğe dönüştü.
Türkiye’de hava trafik kontrolü nasıl yürütülüyor?
ABD’deki tartışma, Türkiye’deki hava trafik kontrol sistemini de gündeme getiriyor.
Türkiye’de hava trafik kontrol hizmetlerinin temel sağlayıcısı Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ).
Hava trafik kontrolörleri; İstanbul, Antalya, Ankara, İzmir ve diğer havalimanlarının yanı sıra Türkiye hava sahasından geçen transit uçuşların güvenli şekilde yönetilmesinde görev alıyor.
Türkiye’nin coğrafi konumu nedeniyle hava sahası yalnızca iç ve dış hat uçuşları için değil, Avrupa ile Asya ve Orta Doğu arasındaki transit trafik açısından da kritik önem taşıyor.
Özellikle İstanbul bölgesi dünyanın en yoğun uluslararası hava trafik merkezlerinden biri haline gelmiş durumda.
İstanbul’daki yoğun trafik kontrolörlerin önemini artırıyor
İstanbul Havalimanı’nın büyümesiyle birlikte Türkiye’nin hava trafik kontrol kapasitesinin önemi de giderek artıyor.
Aynı anda çok sayıda uçağın iniş, kalkış ve taksi operasyonlarının gerçekleştirildiği büyük havalimanlarında kontrolörlerin iş yükünün doğru şekilde dağıtılması uçuş emniyetinin temel unsurlarından biri.
Bu nedenle yalnızca yeterli sayıda kontrolörün istihdam edilmesi değil;
- Vardiya planlaması,
- Dinlenme süreleri,
- Yorgunluk yönetimi,
- Acil durum personel planlaması,
- Simülatör eğitimi,
- Teknolojik destek sistemleri
de güvenli hava trafik yönetiminde kritik rol oynuyor.
LaGuardia kazası Türkiye için hangi dersi içeriyor?
LaGuardia kazasının kesin nedeni henüz açıklanmadığı için olaydan doğrudan sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Ancak soruşturmanın ortaya çıkardığı personel ve iş yükü tartışması, dünyanın bütün yoğun havalimanları için önemli bir hatırlatma niteliğinde.
Havacılık kazaları çoğunlukla tek bir hatadan kaynaklanmıyor.
Teknik sistemler, insan faktörleri, prosedürler, personel sayısı ve operasyonel koşullar bir araya geldiğinde güvenlik zincirindeki birden fazla savunma katmanı aynı anda zayıflayabiliyor.
Havacılık güvenliğinde sıkça kullanılan “İsviçre peyniri modeli” de tam olarak bu durumu açıklıyor: Tek bir güvenlik katmanındaki hata normalde kazaya yol açmıyor; ancak farklı katmanlardaki açıklar aynı anda hizalandığında ciddi bir olay meydana gelebiliyor.
Kazanın gerçek nedeni nihai raporla ortaya çıkacak
LaGuardia kazasında iki kontrolörün vardiyalarını erken terk ettiğinin belirlenmesi soruşturmaya önemli yeni bir boyut kazandırdı.
Ancak bu durumun kazaya ne ölçüde katkıda bulunduğu henüz bilinmiyor.
NTSB’nin resmi kaydına göre kazada iki pilot yaşamını yitirdi, altı kişi ağır yaralandı ve toplam 39 kişi hastaneye kaldırıldı.
FAA’nın iki kontrolör hakkında başlattığı işten çıkarma süreci ise kazanın teknik soruşturmasından ayrı bir personel ve disiplin süreci olarak ilerliyor.
NTSB’nin nihai raporu yayımlandığında, kontrolör sayısının ve iş yükünün kazaya giden zincirde rol oynayıp oynamadığı çok daha net şekilde ortaya çıkacak.
