SunExpress Havayolları’nın XQ7646 sefer sayılı Antalya–Gaziantep uçuşu için yolcu alımını tamamlayan TC-SOB tescilli Boeing 737-800, pushback aracıyla geri itilip taksiye başladıktan kısa süre sonra, Antalya Havalimanı M taksi yolunda ilerlerken ciddi bir sorun yaşadı. Uçağın sol ana iniş takımı dikmesi öne doğru katlandı.
İniş takımının çökmesinin etkisiyle, sol tarafa doğru yatan Boeing 737’nin sol motoru zemine otururken; uçağın özellikle sol kanat kök bölgesinde ciddi bir yapısal hasar meydana geldi.
Uçaktaki 175 yolcu ve 6 mürettebat güvenli şekilde tahliye edildi. Yolcular, otobüslerle terminale götürüldü. Olayda yaralanan olmazken, yolcular, havayoluna ait farklı bir uçakla Gaziantep’e gönderildi.
Kırılan iniş takımı dikmesinin geçtiğimiz günlerde değiştirildiği ortaya çıktı. Konuyla ilgili soruşturma başlatıldı. Soruşturmanın, parça geçmişi, bakım kayıtları, kırık yüzey analizi ve operasyonel yük koşulları üzerine yoğunlaşması bekleniyor. İniş takımı dikmesinin değişimini gerçekleştiren şirkette işlem gören farklı beş uçak da yere indirildi ve bu uçakların iniş takımlarında da detaylı bir inceleme yapılmaya başlandı.
Teknik Perspektif: Neden Böyle Bir Kırılma Olur?
Ana iniş takımı, uçağın yerdeki operasyonları sırasında, tüm statik ve dinamik yüklerin büyük kısmını taşır. Taxi, dönüş, frenleme ve pushback sırasında dikme
-
Dikey yük (vertical load)
-
Yanal yük (side load)
-
Burulma momenti (torsional moment)
kombinasyonuna maruz kalır.
Bir ana iniş takımı dikmesinin kırılması olağan dışı ve nadir bir durumdur. Olası senaryolar şunlar olabilir:
1️⃣ Yapısal Yorulma (Fatigue Failure)
Metal yapılar tekrarlı yüklemeler altında mikro çatlaklar geliştirir. Eğer çatlak ilerlemesi zamanında tespit edilmezse ani kırılma gerçekleşebilir.
2️⃣ Bakım / Montaj Kaynaklı Hata
Dikmenin kısa süre önce değiştirildiği bilgisi kritik. Bu durumda soruşturma şu başlıklara yoğunlaşacaktır:
-
Tork değerleri doğru uygulandı mı?
-
Bağlantı pimleri ve burçlar uygun toleransta mı?
-
Montaj sonrası fonksiyon testleri eksiksiz yapıldı mı?
-
NDT kontrolleri doğru prosedüre göre uygulandı mı?
3️⃣ Malzeme Kusuru
Isıl işlem, dövme yapısı veya üretim kaynaklı bir mikroyapısal problem ilerleyen safhada kırılmaya sebep olabilir. Bu tür durumlarda kırık yüzey metalografik analizle incelenir.
4️⃣ Hidrolik / Oleo Basınç Problemi
Oleo strut içindeki azot-hidrolik denge bozulursa dikme tasarlanan yük dağılımını sağlayamaz ve aşırı stres oluşabilir.
5️⃣ Pushback Sırasında Yanal Yük
Pushback manevrası sırasında oluşabilecek aşırı yan yük, özellikle dönüş esnasında iniş takımı üzerinde beklenmedik gerilim oluşturabilir. Ancak tek başına bunun bir dikmeyi kırması oldukça düşük ihtimaldir; genellikle altta yatan başka bir zayıflık gerekir.
Kritik Nokta Uçak Yerdeyken Yaşanmış Olması!
SunExpress uçağında yaşanan olayın en kritik detayı ise iniş takımı dikmesinin, kalkış veya iniş esnasında değil; uçak yerdeyken ve düşük hızda katlanmış olması. Bu sayede, potansiyel olarak çok daha ağır sonuçlarla karşılaşılma ihtimalinin önüne geçildiği düşünülüyor. Uçağın, olayın yaşandığı Gaziantep seferinden hemen önce Antalya’dan Diyarbakır’a; bir gün önce de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne gidip gelmiş olması ise bir facianın eşiğinden dönüldüğü yorumlarının yapılmasına neden oluyor.
