Avrupalı ​​imalatçı Airbus, ilk A321XLR için çok önemli dönüm noktasını daha geçti. Uçağın merkez ve arka gövde parçalarının yapısal montajı Almanya’da başladı.

Airbus A321XLR, artırılan maksimum kalkış ağırlığı (MTOW) sayesinde, en uzun menzilli tek koridorlu uçak ünvanını ele geçirmeye hazırlanıyor. Bunu sağlayan detay, uçak gövdesinde, yolcu kabininin altında, ekstra bir yakıt tankı taşıyabiliyor olması.

Artan maksimum kalkış ağırlığı ve ek yakıt deposu, uçağın ekstra 12.900 litre ve toplamda 40.000 litreye kadar yakıt taşıyabileceği anlamına geliyor. Bu sayede uçağın menzili 8.700 kilometreye ulaşıyor.

İlgili Haber | A321XLR’ın Tasarımı Sorunlu mu?

Mayıs ayında, Airbus’ın üretim ortağı olan Premium AEROTEC, A321XLR’ın performansının önemli bir bileşeni olan, ilk tam donanımlı Arka Orta Tank’ı (Rear Centre Tank) Hamburg’daki ana bileşen montaj hattına teslim etti. Böylece uçağın arka gövdesi ile orta gövdesinin montajı başlamış oldu.

A321 XLR Programı Geliştirme Başkanı Martin Schnoor: “Bu, A321XLR programı için önemli bir kilometre taşı. Ekipler, bu başarıdan ve programın ilerleyiş hızından gurur duyabilirler. Planlamamız eksiksiz ve hiç bir aksama olmadan işliyor. A321XLR’in test uçuşlarını gerçekleştirecek prototipinin ana hattı kısa süre içinde tamamlanacak.” şeklinde konuştu.

Arka Orta Tank, XLR’ın Performansının Sırrı!

Yeni uzun menzilli A321XLR’ye özgü olan arka orta tank, uçağın alt gövdesinin maksimum hacimsel kullanımını sağlayan, uçağa kalıcı olarak monte edilmiş yüksek kapasiteli bir yakıt tankıdır. Gövde, Section 15 ve Section 17’ye entegre edilen, ana iniş takımı bölmesinin arkasında bulunan bu tank, 13.100 litreye kadar ulaşabilen bir kapasiteye sahip. Bu da daha önce A321 uçak ailesinde kullanılan birkaç Ek Merkez Tankı’nın (ACT) tamamından daha fazla yakıt kapasitesi sunabildiği anlamına geliyor.

Arka Orta Tank’ın entegrasyonu, ekipler için yeni bir iş. Çünkü bu tank ile yeni yakıt sistemlerinin sorunsuz entegrasyonunu sağlamak, önemli bir zorluk olarak görülüyordu. Operasyonlar, geliştirme ve kurulum için çok sıkı bir zaman çizelgesi üzerinden ilerledi. Bu süre zarfında, COVID-19 salgını, XLR için yapılan ortak çalışmaları etkiledi. Dijital araçlar kullanılarak bu durumun üstesinden gelinmeye çalışıldı.

Bu gelişmelere paralel olarak, Section 15’in yapısal montajı, Nisan ortasında, tedarikçi RUAG’dan gelen yapı iskeleti, Airbus’ın Nantes’taki tesislerinden gelen Merkez Kanat Kutusu, Premium AEROTEC tarafından sağlanan omurga kirişi ile Arka Flanş Modülü’nün entegrasyonuyla başladı. Entegre Arka Orta Tankın tüm parçaları uyumlu bir şekilde bir araya getiriliyor.

İlgili Haber | A321XLR İçin Kritik Viraj Dönüldü!

Bu ana bölümler, Hamburg’taki mevcut tek koridorlu uçak üretimini etkilemeden, A321XLR’nin gövdelerinin imalatını başlatabilmek için A320 üretim hattından ayrılan bir pilot hat olan Hangar 260’taki yeni özel üretim hattında bir araya getiriliyor. Pilot hat, tamamen 3 boyutlu olarak tasarlandı ve A321XLR tasarım verilerinin baştan itibaren akıllı entegrasyonuna izin veriyor.

Uyumlu 3 boyutlu tasarımı, A321XLR’nin genel olarak sistemlerinin optimum gelişimini sağladı. Ek olarak, önceden ergonomi, operasyonlar ve lojistiği hesaba katarak tasarımı dijital olarak doğrulayabilme imkanı verdi.

Önümüzdeki haftalarda ekipler, Arka Orta Tank modülünün Section 17’ye entegrasyonunu, ikinci test uçağının yapısal montajı ile birlikte tamamlayacak. İlk uçağın ekipman montajı önümüdeki sonbahar için planlanıyor. Ardından uçuş test ekipmanı kurulumu için özel bir süre gerekecek.

A321XLR, Airbus’ın tek koridorlu ailesinin evriminde ileri bir adım durumunda. Ailenin diğer üyeleriyle genel ortaklığı en üst düzeye çıkaracak şekilde tasarlanan uçak, aynı zamanda, uçağa ekstra uzun menzil, artırılan paralı yük (kargo) hacmi ve Airspace kabin sisteminin bir sonucu olarak en iyi seyahat deneyimini sağlamak için gereken minimum değişiklikleri de beraberinde getiriyor.

A321XLR, önceki nesil uçaklara kıyasla havayollarına 8.700 km’ye kadar ulaşabilen harika bir menzil ile birlikte, koltuk başına yüzde 30 daha düşük yakıt tasarrufu ve CO2 emisyonu sağlayacak. Uçağın 2023‘te hizmete başlaması planlanıyor.

ABD’li imalatçı Boeing yetkilileri, ezeli rakipleri Airbus’ın, 2023’te piyasaya sürmeye hazırlandığı en yeni dar gövdeli modeli A321XLR’nin tasarımıyla ilgili endişelerini dile getirerek; ekstra yakıt tankının, yangın riski oluşturabileceğini söyledi.

ABD’li imalatçının, rakibi olan şirketin geliştirdiği uçak modeli ile ilgili yaptığı eleştiri; uçuş emniyeti kurallarının, endüstrinin geri kalanını etkileyebileceği küresel havacılık sektörü için emsalsiz bir durum değil.

Ancak analistler Boeing’in bu açıklamasının zamanlamasını manidar buluyor. Zira Boeing, yaklaşık 2 yıldır devam eden 737 MAX uçakları ile ilgili krizi tam anlamıyla aşamadı. Başta 737 MAX’ın en büyük pazarı Çin olmak üzere, dünyanın bir çok ülkesinde 737 MAX yeniden uçuş iznini henüz alamadı. MAX uçaklarının yerde olduğu iki yıllık süreçte, tek koridorlu uçak pazarını ele geçiren Airbus’ın, havayollarının isteği doğrultusunda daha uzun menzilli bir modeli piyasaya sürmeden önce testlere başlayacağı bir dönemde bu açıklamanın gelmesi stratejik olarak yorumlanıyor.

Boeing, Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA) yetkililerine yaptıkları bir sunumda, A321XLR’nin menzilini artırmayı amaçlayan yakıt tankı tasarımının “birçok potansiyel tehlike içerdiğini” yönünde görüş belirtti. Bu tartışmaya konu olan uçak, şimdiden havayollarından belli sayıda sipariş alan ve tek koridorlu uçaklar arasında en uzun menzile sahip olmaya hazırlanan Airbus A321XLR.

Çoğu uçak modelinde yakıt, kanatlarda ve merkezi yakıt tanklarda taşınır. Daha uzun rotalara olan talebi karşılamak için Airbus, bazı A321’lerin kargo bölmesinin içine isteğe bağlı ekstra yakıt depoları eklemişti. A321XLR için ise bir ekstra yakıt tankı, doğrudan gövdeye entegre edilerek, yakıt için daha fazla alan yaratılması planlıyor. Bu adım, oluşturulacak yakıt tankının, uçağın dış hatlarını takip edeceği ve bu sayede uçağın yakıt kapasitesinin artırılacağı anlamına geliyor. Tasarım özellikleri belirlenirken, herhangi bir olumsuz durumda, gövdeye entegre yakıt deposunun harici bir yangına maruz kalması durumunda bile, yolcuların uçaktan güvenli bir şekilde tahliye edileceği vurgulanmıştı.

Boeing ise uçakların pistten çıkması veya iniş takımı arızaları yaşaması riskleri üzerinden, bu yakıt tankının büyük bir risk oluşturacağı görüşünde.

Airbus yetkilileri, toplumsal istişarenin, bir uçak modelinin geliştirilme programının önemli bir parçası olduğunu düşünüyor. Ortaya çıkabilecek tüm potansiyel sorunların, otoriteler ile birlikte ele alınacağını ısrarla vurguluyor.

Bu tür teknik bilgi alışverişleri normalde pek dikkat çekmiyor olsa da, COVID-19 ile birleşen MAX krizinin, havacılığa olan güveni ciddi şekilde sarsmasından sonra; havacılık endüstrisi bugünlerde ciddi şekilde gergin.

Endüstri uzmanları, uçağın sertifikasyon sürecini etkileyebilecek kadar büyüyebilecek herhangi bir anlaşmazlığın, A321XLR’nin hizmet girişini “2023 sonundan” 2024 veya sonrasına erteleyebileceğini söylüyor. Böyle bir senaryoda, Boeing’in, havayollarını, potansiyel sorunlara sahip yeni bir model için birkaç yıl daha beklemeye teşvik etmesi bekleniyor. O esnada da bu uçağa alternatif olarak geliştirilmesi planlanan Boeing 797 modeli için çalışmaların hızlandırılacağı sanılıyor.

Airbus ve Boeing yetkilileri, her fırsatta, uçuş emniyetinin her şeyden daha önemli olduğunu ve bu konuda rekabet değil birlikteliğin çok daha değerli olduğu mesajları veriyor olsa da; geçmişte her iki şirketin de bu konuda bazı sabıkaları var. Örneğin Boeing, Airbus A320’nin yeni uçuş bilgisayarlarının güvensiz olduğu algısı yaratmaya çalışmıştı. Airbus ise Boeing 777’nin, 2 motor yerine 4 motorla daha güvenli olabileceğini iddia eden bazı çalışmalar yürütmüştü.

Yakıt Depoları Güvenli mi?

2001 yılında, ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) bir Boeing 747’nin havada patlamasından beş yıl sonra, uçakların yakıt tanklarının tasarımında bazı değişiklikler yapılması gerektiği ile ilgili fikirlerini açıkladı.

17 Temmuz 1996’da yaşanan TWA Havayolları’na ait Boeing 747 kazasının, uçağın merkezi yakıt tankında, oksijen kaynaklı bir patlamasıyla nedeniyle gerçekleştiğinin anlaşılması üzerine, yakıt tankları tasarımı için harekete geçilmiş olsa da Airbus yetkilileri, kendi uçaklarının bu konuda çok daha az risk altında olduğunu savunmuştu.

A321XLR NASIL BİR UÇAK?

Airbus A321XLR, en çok satan ve en ekonomik uzun menzilli uçaklardan biri olmaya hazırlanıyor. A321neo modelinden geliştirilen uçağın menzili, birbirinden binlerce mil uzakta bulunan şehirleri birbirine bağlayabilmek için önemli ölçüde uzatıldı.

A321LR ile birlikte, 2019 Paris Air Show’da ilk kez duyurulduğunda, havacılık endüstrisinde büyük bir yankı uyandırdı ve 450’den fazla ön sipariş aldı.

A321neo ve A321neoLR modellerine göre A321XLR (veya tam adını vermek gerekirse A321neoXLR) müşterilerine ekstra uzun bir menzilde uçma şansı sunuyor.

Ekstra yakıt tanklarının ekleneceği uçak, daha fazla kalkış ağırlığı sağlamak için güçlendirilmiş iniş takımı ile performansı optimize etmek için daha hafif şekilde yeniden tasarlanmış kanatları sayesinde 4.700 mil (8.700km) kesintisiz uçabilecek.

A321LR’ye göre 700 mil daha uzun bir menzile sahip olan A321XLR, Miami-Londra, Houston-Honolulu, Dubai-Johannesburg, Kuala Lumpur-Auckland, Londra-Delhi veya Tokyo-Sidney gibi şehirler arasında uçabilecek.

Yolcu kapasitesi açısından, A321XLR, kabin düzenine bağlı olarak 174 ila 244 yolcu taşıyabilecek.

Hangi Havayolları A321XLR Siparişi Verdi?

İnanılmaz yetenekleri sayesinde, dünyanın her dört bir yanındaki havayolları, çok sayıda koltuk doldurmaya gerek kalmadan uzun mesafeli kesintisiz uçuşlar yapmalarına olanak tanıyacak bu uçak için adeta sipariş verme yarışına girdi.

A321XLR’nin lansman müşterisi, dört sipariş ile Lübnan’ın milli havayolu MEA (Middle East Airlines) Havayolu, uçakları, Atlantik boyunca Beyrut’tan Asya’ya kadar uzun mesafeli rotalar geliştirmek için kullanmayı planlıyor.

Sipariş veren diğer havayolları ise: Aer Lingus, AirAsia X, Air Arabia, American Airlines, Cebu Pacific, Czech Airlines, Flynas, Frontier Airlines, Iberia, JetBlue, JetSmart, Qantas, SKY Airlines, United, VietJet, Wizz Air

A321XLR Hizmete Ne Zaman Girecek?

İlk Airbus A321XLR’in gövdesi için metal kesimi yapıldı. Yani uçakların imalat süreci başladı. Ancak uçaklar hizmete girmeden önce kapsamlı bir test programına tabi tutulacak.

İlk uçağın 2023 yılında MEA’ya teslim edilmesi planlanıyor. Ancak bu tarihin, Covid-19’un ardından değişen küresel havacılık manzarası ve yaşanacak diğer gelişmelerin bir sonucu olarak revize edilebileceği düşünülüyor.