Türk Hava Yolları, Eylül ayında duyurduğu 150 adet Boeing 737 MAX siparişini, motor tedarikçisi CFM International ile yaşanan maliyet anlaşmazlığı nedeniyle Airbus’a çevirebilir. Bu gelişme, havacılık sektöründe yankı uyandırırken, Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Bolat: “CFM ile anlaşamazsak, Airbus’a geçeriz” açıklamasıyla, tüm dikkatleri üzerine çekti.
Türk Hava Yolları’ndan geçtiğimiz haftalarda açıklanan 150 adet Boeing 737 MAX siparişi için kritik bir uyarı geldi. THY Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Bolat, motor üreticisi CFM International ile yapılan görüşmelerin sonuçsuz kalması durumunda, Boeing’e verilen siparişin Airbus’a kaydırılabileceğini söyledi.
Bu açıklama, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında 25 Eylül 2025’te yapılan görüşme ile aynı gün duyurulan anlaşmanın önemli bir parçası olan motor tedarikine ilişkin belirsizlikleri gündeme taşıdı.
“Airbus’ta Seçeneğim Var”
Reuters’a konuşan Bolat, görüşmelerde bazı ilerlemeler kaydedildiğini ancak maliyetler konusunda hâlâ anlaşmazlıkların sürdüğünü belirtti:
“Eğer CFM makul ekonomik koşullarda bir teklif sunarsa, Boeing ile anlaşacağız. Ama mevcut tutumlarını sürdürürlerse, Airbus’a geçeriz. Çünkü Airbus’ta motor konusunda seçim yapma şansım var.”
Boeing 737 MAX uçakları, yalnızca CFM International tarafından üretilen LEAP-1B motorlarını kullanabiliyor. CFM, GE Aerospace ve Fransız Safran şirketlerinin ortak girişimi. THY ise CFM ile yürüttüğü görüşmelerde, motor maliyetleri ve uzun vadeli bakım anlaşmaları konusunda yeterli ilerleme kaydedilemediğini belirtiyor.
Airbus A320neo ailesi ise iki motor seçeneği sunarak bu konuda avantaj sağlıyor:
- CFM LEAP-1A
- Pratt & Whitney GTF (PW1100G)
Ancak Airbus tarafında da sorunlar yok değil. Pratt & Whitney motorlarında metal tozu kaynaklı üretim hataları nedeniyle 2026’ya kadar sürecek bakım ve denetim zorunlulukları bulunuyor.
Motor Krizi Tüm Havacılık Sektörünü Zorluyor
Son dönemde yaşanan küresel motor kıtlıkları ve bakım gecikmeleri, motor tedarikçileriyle havayolları arasında gerilimi artırmış durumda. Jet motorları genellikle zararına satılıyor, ancak üreticiler uzun vadeli uçuş saati bazlı bakım sözleşmeleriyle kâr ediyor.
Modern motorlardaki aşırı aşınma ve beklenmedik arızalar, bu modellerin maliyetlerini ciddi oranda artırıyor. THY, bu kapsamda sabit fiyatlı ve uzun vadeli bir bakım anlaşması talep ederken, CFM’nin bu konuda isteksiz davrandığı belirtiliyor. Ancak bazı kaynaklara göre, son zamanlarda CFM, daha yüksek fiyatlar karşılığında bu tarz anlaşmalara yeniden sıcak bakıyor.
Havacılıkta Talep Arttı, Tedarik Zinciri Zorlandı
Pandemi sonrası havayolu yolcu talebi hızla artarken, uçak ve motor üreticileri bu talebe yetişmekte zorlanıyor. McKinsey‘nin 2025 tarihli raporuna göre, 2023-2024 arasında %10,4 oranında artan yolcu trafiği, 2030’a kadar yıllık ortalama %4,2 büyümeye devam edecek. Bu da motor üreticileri için hem yeni siparişler hem de bakım hizmetleriaçısından büyük kazanç fırsatları anlamına geliyor.
Örneğin, 2024 yılında motor üreticileri %18 EBITDA marjı yakalayarak, pandemi öncesi dönem olan 2017-2019’a kıyasla önemli bir performans artışı elde etti.
THY’nin 777X İlgisi Devam Ediyor
Öte yandan Boeing için olumlu bir gelişme de gündemde. Bolat, gecikmelere rağmen Boeing 777X tipi uzun menzilli uçaklarla ilgilendiklerini ve süreci yakından izlediklerini belirtti:
“Uygun zaman geldiğinde 777X siparişi vereceğiz. Ancak acelemiz yok,” dedi.
Dünyanın en büyük çift motorlu yolcu uçağı olan 777X’in, ilk teslimatlarının 2027’ye sarktığı biliniyor — bu da orijinal takvime göre yedi yıllık bir gecikmeye işaret ediyor.
Özetle: THY – Boeing – Airbus Üçgeninde Neler Oluyor?
- THY, 150 adet Boeing 737 MAX siparişi vermek üzereydi.
- Ancak motor üreticisi CFM ile maliyet konusunda anlaşmazlık yaşanıyor.
- Bu nedenle THY, Airbus’a geçebileceğini duyurdu.
- Airbus, iki motor seçeneği (CFM ve Pratt & Whitney) sunarak avantaj sağlıyor.
- THY ayrıca Boeing 777X uçaklarıyla da ilgilenmeye devam ediyor.
THY’nin Boeing ve Airbus Filosu:
- Mevcut Boeing 737 Filosu (116 uçak)
- 69 adet 737-800
- 15 adet 737-900ER
- 27 adet 737 MAX 8
- 5 adet 737 MAX 9
- Mevcut Airbus A320 Filosu (169 uçak)
- 6 adet A319-100
- 17 adet A320-200
- 10 adet A320neo
- 68 adet A321-200
- 68 adet A321neo
- Kesinleşen Airbus A320neo Siparişleri:
- 210 adet A321neo
- 2 adet A320neo
