Uçak Motorlarının Merkezindeki Spiral Çizgi Ne İşe Yarıyor? | Boarding Info

Written by 20:41 Bunları Biliyor Musunuz?, HAVACILIK

Uçak Motorlarının Merkezindeki Spiral Çizgi Ne İşe Yarıyor?

Uçakla sık seyahat eden biriyseniz veya uçakları seyretmeyi seviyorsanız, uçak motorlarının merkezindeki beyaz spiral şekilli çizgileri fark etmişsinizdir. Motorlara sevimli bir görünüm kazandıran bu spiraller, estetik kaygılardan çok daha fazlasına sahip. Havalimanlarında yerde çalışan ekibi koruyan bu çizgilerin, kuş çarpması vakalarını bile önlediği iddia ediliyor.

Motorların merkezinde bulunan beyaz spiral çizgilerin aslında oldukça basit bir işlevi var. Uçağın çevresinde görev yapan yer personellerini, motorun çalıştığı konusunda uyarmak ve kimsenin motora çok yaklaşmamasını sağlamak!

Uçak motorlarının çalışırken, çok gürültülü sesler çıkardığını biliyoruz. Bu gürültü, yer personelinin, motorun çalıştığını fark etmesi için yeterli bir uyarı olabilir. Ancak yer ekibinin yakınında, aynı anda çalışan birkaç motor da olabilir. Üstelik görevliler genelde ses geçirmeyen kulaklıklar kullanıyor. Kulaklarının dibinde çok sayıda motor sesi varken hangi motorun çalıştığı tespit etmeleri biraz zor olabilir Bu da bir emniyet sorunu oluşturabilir…

Motor çalışırken, dönüş hızına bağlı olarak, merkezinde beyaz bir bulanıklık veya hipnotize edici bir girdap oluştuğunu görmek mümkün. Bu görsel ipucu, apronda bulunan herkesi devasa jet motorlarından uzak durmaları konusunda son derece net bir şekilde uyarıyor.

Her uçak motorun çevresinde bir tehlike alanı var. Örneğin, Boeing 787 Dreamliner’ın rölantide çalışan bir motorunun tehlike alanı, motor hava alığının merkezinden 15 ft/4,57 metre yarıçapında bir alan. Böyle bir motorun muazzam gücünü ve çalışır durumdayken kendisine çok yaklaşan herhangi bir nesneye neler yapabileceğini tahmin etmek zor değil. Bu yüzden hareketli bir spiralin görsel uyarısı, havacılık için çok önemli bir güvenlik önlemidir.

Bu basit önlem, uçağın etrafında çalışan mürettebatı korumak için son derece kritik. Zira havacılık tarihinde, teknik personelin çalışan bir motor tarafından emildiği korkunç olaylar yaşandığı da biliniyor.

Eski Uçaklarda Spiralin Kritik İşlevi Vardı

Motordaki spiral çizgiler, havacılığın geçmiş dönemlerinde, başka amaçlarla da kullanıldı. Yer personeli veya bakım teknisyenleri, spiralleri izleyerek fanın hangi yöne döndüğünü uçuş ekibine iletebiliyordu. Çünkü bazı eski uçaklarda, çok rüzgarlı havalarda motorların önündeki büyük pervane bıçakları (fan blade) ters yöne dönebiliyordu. Bu motor tiplerinde, motoru çalıştırmak için yakıt eklenmeden önce bıçakların doğru yönde dönmesi gerekiyordu. Spirale bakarak bu bıçakların hangi yönde döndüğünü anlamak, kokpit ekibinin, uçuş prosedürlerine başlaması için şartların uygunluğu açısından son derece büyük bir önem taşıyabiliyordu. Ancak günümüzde motorlar otomatik olarak çalıştırılabildiği için bu prosedüre artık ihtiyaç duyulmuyor.

Uçak motorlarındaki spiral şekilleri

Spirallerin şekilleri ve boyutları, motor tipine göre değişiyor. ‘G’ şeklinde bir spiral tasarımı, General Electric motorları için karakterize edilmiş durumda. Rolls-Royce motorları ise daha uzun bir spiral tasarıma sahip. Tasarım ve boyuttan bağımsız olarak, bu spiraller, motorun çalıştığı konusunda yer ekibini uyarmak gibi ortak bir amaca hizmet ediyor.

Spiraller Kuşları da mı Uyarıyor?

1980’lerin başlarında, kuş çarpması vakalarının artışına bağlı olarak, bir çok şirket motordaki spiral çizgiler üzerine yatırım yapmaya başladı.

Uçak motorları yüksek hızda dönerken, bu spirallerin oluşturduğu girdapların, titreşim etkisi oluşturarak, kuşları korkuttuğu ve taksi, kalkış-iniş sırasında, motordan uzaklaşmaya teşvik ettiği de iddia ediliyor. Bir kara delik yerine, dönen spirali beyaz bir disk olarak gören kuşların, kara delikten uzaklaşma sinyali olarak algılayıp zamansız ölümleri engellediği savunuluyor.

Ancak kuşların, aerodinamik ve motor gürültüsü nedeniyle zaten uçaklardan uzak durma eğiliminde olduklarına yönelik düşünceleri savunan çalışma ve yayınlar da bulunuyor. Bu nedenle, motorlardaki ‘titreyen’ spirallere ihtiyaç olmadan, kuşların zaten genel olarak uçaklardan kaçındığı fikri savunuluyor.

Yani motordaki spirallerin, kuş çarpması vakalarını önlediğine dair bilimsel bir kanıt yok. Örneğin, Boeing ve Rolls-Royce, dönüş etkisinin, kuşların spirali görüp algılayabilme yetilerine göre çok hızlı olması nedeniyle, kuş çarpması vakalarını engellemediğini iddia ediyor. Bazı başka çalışmalar da spiral çizgilerin farklı renkle boyanması ile kuş çarpmalarının önlenebileceğini iddia ediyor. Ancak bunun da kanıtlanmadığını söyleyelim.

Close
error: © Copyright Boarding Info