Delta Air Lines, 2026 yılında Atlanta (ATL) – Riyad (RUH) arasında yeni uçuşlar başlatmayı planlıyor. Ancak şirketin CEO’su Ed Bastian’ın bu karar hakkında yaptığı açıklamalar, havacılık çevrelerinde ikiyüzlü ve çelişkili olarak değerlendirildi.
Yeni uçuşlar, Suudi Arabistan hükümetine ait Kamu Yatırım Fonu (PIF) tarafından desteklenen Riyadh Air ile yapılacak iş birliği kapsamında başlatılıyor. Delta, bu hat için Suudi hükümetinden teşvik ve sübvansiyonlar da alacak.
Bir Dönüşümün Hikayesi
On yıl önce, ABD’nin üç büyük havayolu şirketi — American Airlines, Delta ve United —, Körfez bölgesindeki Emirates, Etihad ve Qatar Airways gibi hava yollarını hükümet destekli sübvansiyonlar almakla suçlayarak büyük bir kampanya başlatmıştı. Bu dönemde Delta, bu taşıyıcıları “adil rekabeti bozan devlet destekli şirketler” olarak nitelendirmişti.
Ancak zaman içinde tablo değişti. American, Qatar Airways ve Etihad ile; United ise Emirates ile ortaklık kurdu. Şimdi ise Delta, Riyadh Air ile benzer bir adım atıyor — ancak fark şu ki, Bastian bu iş birliğini açıklarken hâlâ diğer Körfez havayollarını eleştirmeye devam ediyor.
Bastian’ın Tartışmalı Gerekçesi
CNN sunucusu Richard Quest’in sorularını yanıtlayan Bastian, Riyad uçuşlarının “Amerikalı tüketicilere, iş dünyasına ve turistlere büyük fırsatlar sunacağını” savundu. Ancak sonrasında şu ifadeleri kullandı:
“Yıllar boyunca, Orta Doğu’daki havayollarının sübvansiyonları ve adil olmayan rekabet koşulları konusunda açık sözlü olduk. Dubai, Doha ve Abu Dabi’deki şirketlerle ortaklık yapmayı hiç düşünmedik; çünkü onların yerel bir pazarı yok.”
“Bu şirketler, kendi ülkeleri dışında iki pazar arasında yolcu taşımak için varlar. Biz, emek vererek kazandığımız pazarın başkaları tarafından kullanılmasına izin vermek istemedik.”
Bastian, Riyad’ın Dubai’ye kıyasla “dört kat daha yüksek bir GSYH’ye sahip olduğunu” ve “daha büyük bir yerel pazarı bulunduğunu” öne sürdü. Ancak eleştirmenler, Suudi Arabistan’ın turizm trafiğinin hâlâ BAE’nin çok gerisinde olduğunu ve açıklamanın ekonomik gerçeklerle örtüşmediğini belirtiyor.
Quest, Delta’nın “devlet destekli” bir hava yoluyla iş birliği yapmasının çelişkili görünüp görünmediğini sorduğunda, Bastian şu yanıtı verdi:
“Riyadh Air, kendi ağırlığını kanıtlayacak bir ekip. Evet, PIF tarafından kuruluyor, ama bu modelin uzun vadede kârlı ve sürdürülebilir olacağına inanıyorum.”
“Sübvansiyon Karşıtlığından Sübvansiyon Savunusuna”
Bastian, 2010’lu yıllarda hükümet destekli Körfez havayollarını “pazar dengesini bozan sübvansiyonlu rakipler” olarak hedef almıştı. Ancak şimdi, benzer biçimde desteklenen bir Suudi hava yolu ile ortaklık kurmayı “ahlaki olarak savunulabilir” görüyor.
Eleştirmenlere göre, Delta’nın pozisyonundaki bu değişim bir “stratejik evrim” olarak anlaşılabilir; ancak CEO’nun hâlâ diğer Körfez taşıyıcılarını eleştirirken, Riyadh Air iş birliğini farklı bir kategoride göstermesi “mantık jimnastiği” olarak nitelendiriliyor.
