21 Mart 2022’de China Eastern Airlines’a ait bir Boeing 737-800, Çin’de yaptığı bir iç hat uçuşu sırasında alçalmaya başlamadan kısa süre önce ani bir şekilde dalışa geçerek düşmüştü. Uçakta bulunan 132 kişinin tamamı hayatını kaybettiği kazanın en dikkat çekici yönü ise yapılan ilk incelemelerde uçakta herhangi bir teknik arıza tespit edilmemiş olmasıydı.
Kazaya ilişkin soruşturma, ülkenin sivil havacılık otoritesi olan Civil Aviation Administration of China tarafından yürütülüyor. Ancak kurum, süreç boyunca oldukça sınırlı bilgi paylaştı.
Hatta geçtiğimiz yıl yapılan açıklamada, kazaya dair raporun yayımlanmayacağı belirtilerek şu ifade kullanıldı:
“Bilgilerin açıklanması ulusal güvenlik ve sosyal istikrarı tehlikeye atabilir.”
Bu açıklama, kazanın nedeninin bilinmediğinden ziyade bilinmesine rağmen açıklanmadığı yönündeki şüpheleri güçlendirdi.
NTSB verileri yeni detayları ortaya koydu
ABD’nin ulusal ulaşım emniyeti kurumu olan National Transportation Safety Board (NTSB) üzerinden yapılan bir Bilgi Edinme Başvurusu (FOIA) sonucu, kazaya ilişkin kritik veriler kamuoyuna yansıdı.
Ortaya çıkan bulgular, olayın seyrine dair oldukça çarpıcı detaylar içeriyor:
- Uçağın her iki motoru, yakıt kesme anahtarları kullanılarak neredeyse aynı anda kapatıldı
- Hemen ardından otopilot devre dışı bırakıldı
- Sonrasında kumanda kolu sert şekilde sola çekilip ileri itildi
- Bu hareket, uçağı kontrolsüz bir şekilde ters (inverted) dalışa soktu
Uzmanlara göre bu olay dizisi, ancak bilinçli bir müdahale ile açıklanabilir.
Kurtarma ihtimali neden ortadan kalktı?
Motorların kapatılması tek başına kritik bir durum yaratırken, uçağın aynı anda agresif bir şekilde dalışa sokulması da kurtarma ihtimalini neredeyse sıfıra indirdi.
Benzer bir örnek, geçtiğimiz yıl yaşanan Air India Boeing 787 kazasında görülmüştü. Ancak o olayda durum kalkıştan hemen sonra gerçekleştiği için toparlanma şansı yoktu.
China Eastern kazasında ise teorik olarak toparlanma mümkün olabilirdi. Ancak uçuş kontrol hareketleri, bu ihtimali tamamen ortadan kaldırdı.
Şüpheler yardımcı pilota yöneliyor
Bu tür trajedilerde spekülasyon yapmak zor olsa da, eldeki veriler bazı dikkat çekici noktaları ortaya koyuyor:
- Kaptan pilot: 32 yaşında, yaklaşık 6.700 uçuş saatine sahip ve kariyerinde yükselişte
- Yardımcı pilot: 59 yaşında, yaklaşık 31.800 uçuş saatine sahip (çok yüksek bir deneyim seviyesi)
Buna rağmen yardımcı pilotun geçmişte kaptanlıktan düşürüldüğü ve bazı simülatör performans sorunları yaşadığı iddia ediliyor.
Ayrıca olayın, uçuşun alçalma öncesi safhasında gerçekleşmesi, kokpitte pilotlardan birinin geçici olarak bulunmamış olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Tarihte benzer bir örnek: EgyptAir 990
Bu olay, 1999 yılında yaşanan EgyptAir Flight 990 kazasıyla da benzerlik gösteriyor.
O kazada da uçak seyir irtifasında ani dalışa geçmiş ve ABD’li araştırmacılar bunun kasıtlı bir hareket olduğu sonucuna varmıştı. Ancak Mısır otoriteleri bu görüşü reddetmişti.
Sonuç: Soru işaretleri devam ediyor
Mart 2022’de yaşanan bu trajedi, havacılık tarihinin en gizemli kazalarından biri olmaya devam ediyor.
NTSB verileri, olayın teknik bir arızadan ziyade insan kaynaklı olabileceğine işaret ederken, Çinli otoritelerin şeffaf olmayan yaklaşımı soru işaretlerini daha da artırıyor.
Uçakta hayatını kaybeden 132 kişi için ise geriye hâlâ net bir cevap bırakılmış değil…
