ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), iki pilotlu operasyon için sertifiye edilen bazı eski Cessna Citation iş jetlerinin muafiyet kapsamında tek pilotla uçurulmasına son verme kararı aldı. Yaklaşık 1.250 ABD tescilli uçağı ilgilendiren kararın arkasında eğitim ve yeterlilik kontrollerinde tespit edilen ciddi uygunsuzluklar ile tek pilotlu operasyonlardaki kaza oranı bulunuyor.
ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), bazı eski Cessna Citation modellerinin tek pilotla işletilmesine imkan sağlayan uzun süredir yürürlükteki muafiyetleri kaldırıyor.
Karar; Citation ve Citation I, Citation II, S/II, V, Ultra, Bravo, Encore ve Encore+ modellerinin yanı sıra askeri T-47A varyantını kapsıyor.
Söz konusu uçaklar, esas olarak iki pilotlu kokpit için sertifiye edilmiş olmasına rağmen FAA’nın verdiği muafiyetler sayesinde gerekli şartları karşılayan pilotlar tarafından tek başına uçurulabiliyordu.
FAA, 40 yılı aşkın süredir devam eden bu uygulamayı eğitim, kayıt ve yeterlilik süreçlerinde belirlenen uygunsuzlukların ardından sona erdirme kararı aldı.
Yeni politikanın 28 Eylül 2026’da Federal Register’da yayımlanmasıyla yürürlüğe girmesi planlanıyor. FAA, eğitim kuruluşlarına verilmiş kalan muafiyetleri de ayrı işlemlerle iptal edecek.
Muafiyetlerin sona ermesinin ardından kapsamdaki Citation’ların operasyonlarında nitelikli bir ikinci pilotun kokpitte bulunması gerekecek.
Citation Mustang ve CJ ailesi karardan etkilenmiyor
FAA’nın aldığı karar, Cessna Citation ailesindeki bütün uçakların tek pilotla uçurulmasını yasaklamıyor.
Citation Mustang ve CJ ailesinin sahip olduğu tek pilot operasyon yetkileri yeni düzenlemeden etkilenmeyecek.
FAA ayrıca Part 23 kapsamında sertifiye edilmiş Citation 501 ve 551 varyantlarını da ayrı tutuyor. Bu uçaklar, onaylı uçuş el kitaplarında belirtilen gerekli ekipmanlara sahip olmaları halinde tek pilotla kullanılabiliyor.
Yeni düzenlemenin odağında, iki pilotlu operasyon için sertifiye edilmiş Part 25 kapsamındaki eski Citation modellerinin muafiyet yoluyla tek pilotla uçurulması bulunuyor.
14 muafiyet sahibinden 13’ünde sorun çıktı
FAA’nın kararında eğitim ve yeterlilik sisteminde tespit edilen sorunlar önemli rol oynadı.
Kurum, Part 61 kapsamında muafiyete sahip 14 kuruluş ve kişiyi incelemeye aldı. Bunlardan 13’ünün muafiyeti, kurallara uyulmaması veya FAA’nın istediği bilgilerin sağlanmaması nedeniyle kaldırıldı ya da uzatma talepleri reddedildi.
İncelemelerde eksik kayıtların yanı sıra yetkilendirilmemiş eğitim cihazlarının kullanıldığı ve bazı yeterlilik kontrollerinin kurallara uygun yapılmadığı belirlendi.
FAA ayrıca kayıtların tahrif edildiği vakalar tespit edildiğini açıkladı. Kayıtlarda sahtecilikle bağlantılı sınav yetkililerinin yetkileri sona erdirildi.
FAA: Tek pilotlu operasyonlarda kaza oranı yaklaşık iki kat
FAA, kararını destekleyen unsurlardan biri olarak Citation uçaklarının kaza verilerini de değerlendirdi.
Kurumun 18 yıllık dönemi kapsayan incelemesine göre, tek pilotla uçurulan Part 25 kapsamındaki CE-500 serisi uçakların kaza oranı; yine tek pilotla kullanılan Part 23 kapsamındaki CE-500, CE-510 ve CE-525 uçaklarına kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksek çıktı.
FAA ayrıca geçerli tek pilot yetkisi bulunmayan pilotların gerçekleştirdiği operasyonlarda meydana gelen iki ölümlü kazaya dikkat çekti. Bu iki kazada toplam 13 kişi hayatını kaybederken yerde bulunan sekiz kişi de yaralandı. Ancak FAA, her iki kazaya ilişkin soruşturmaların halen devam ettiğini ve kazaların muhtemel nedenlerinin henüz belirlenmediğini özellikle vurguladı.
Greg Biffle’ın hayatını kaybettiği kaza da FAA’nın kararında yer aldı
FAA’nın yayımladığı belgede, 18 Aralık 2025’te Kuzey Carolina’nın Statesville kentinde meydana gelen Citation 550 kazasına da yer verildi.
Kazada eski NASCAR pilotu Greg Biffle, eşi, iki çocuğu ve beraberlerindeki üç kişi hayatını kaybetmişti.
FAA’ya göre söz konusu uçuş, gerekli niteliklere sahip bir ikinci pilot olmadan gerçekleştiriliyordu. Bununla birlikte bu ayrıntı, kazanın nedeninin tek pilotlu operasyon olduğu anlamına gelmiyor. Kazaya ilişkin soruşturma devam ediyor ve henüz resmi bir muhtemel neden açıklanmış değil.
Yaklaşık 1.250 Citation etkilenecek
ABD uçak sicilindeki verilere göre yeni politikadan yaklaşık 1.250 Citation’ın etkilenmesi bekleniyor.
Muafiyetler sona erdikten sonra bu uçakları işleten pilotların kokpitte nitelikli bir ikinci pilot bulundurması gerekecek.
FAA, daha önce muafiyet kapsamında gerekli yeterlilik kontrolünü başarıyla tamamlayan pilotların bu kontrolü iki pilotlu operasyonlarda pilot-in-command gerekliliklerini karşılamak için kullanmaya devam edebileceğini de belirtti.
Karar, Citation ailesinin tamamında tek pilot konseptinin terk edilmesi anlamına gelmiyor. FAA’nın müdahalesi, tasarım ve sertifikasyon açısından iki pilot gerektiren eski Citation modellerinin özel muafiyetler kullanılarak tek pilotla işletildiği sistemi hedef alıyor.
