13 Ekim 2025’te Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) ve uluslararası danışmanlık firması Oliver Wyman tarafından yayınlanan ortak rapora göre, havacılık sektöründeki tedarik zinciri sorunları, 2025 yılında, havayollarına 11 milyar dolara kadar zarar getirebilir.
Rapor, tedarik zinciri problemlerinin havayollarını filo stratejilerini yeniden gözden geçirmeye ittiğini ve bunun da çoğu zaman daha yaşlı uçakların daha uzun süre hizmette kalmasına yol açtığını ortaya koyuyor.
Oliver Wyman’dan Matthew Poitras durumu şöyle değerlendirdi:
“Bugünün uçak filoları her zamankinden daha büyük, daha gelişmiş ve daha yakıt verimli. Ancak tedarik zinciri sorunları hem havayollarını hem de üreticileri olumsuz etkiliyor.”
Artan Maliyetler ve Yaşlanan Filolar Havayollarını Zorluyor
IATA’ya göre, uçak üretimindeki yavaşlık ve tedarik zinciri sorunlarının temel sebepleri arasında sektörün ekonomik modeli, jeopolitik istikrarsızlıklar, hammadde kıtlığı ve daralan iş gücü piyasaları yer alıyor.
Rapor, yeni uçak teslimatlarındaki gecikmelerin havayollarını daha az verimli, eski uçakları kullanmaya mecbur bıraktığını ve bunun da 4,2 milyar dolarlık yakıt verimliliği kaybına yol açtığını bildiriyor.
Ek olarak, bakım maliyetlerinin de ciddi biçimde arttığına dikkat çekiliyor. Yaşlanan küresel filo nedeniyle bakım harcamalarının 2025’te toplamda 3,1 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Motor kiralamadaki fazlalık nedeniyle havayolları yaklaşık 2,6 milyar dolar, yedek parça stoklarının artması nedeniyle de 1,4 milyar dolar ek maliyetle karşı karşıya kalabilir.
Talep Artıyor, Kapasite Yetersiz Kalıyor
2024 yılında yolcu talebi %10,4 artarken, kapasite artışı %8,7’de kaldı ve doluluk oranı %83,5 ile rekor kırdı. IATA, bu eğilimin 2025’te de devam edeceğini öngörüyor. Ancak tedarik zinciri sorunları, havayollarının bu talebi karşılamak üzere yeterli sayıda uçak devreye almasını engelliyor.
Çözüm Önerileri: Tedarik Zinciri Baskısı Nasıl Azaltılır?
IATA Genel Direktörü Willie Walsh, tedarik zinciri sorunlarının havayollarını ciddi biçimde zorladığını belirtti:
“Uçaklar, motorlar ve parçalar için teslimatlarda benzeri görülmemiş gecikmeler yaşıyoruz. Bunun hızlı bir çözümü yok ama bazı adımlar rahatlama sağlayabilir.”
Önerilen çözüm yolları arasında:
- MRO (Bakım, Onarım ve Yenileme) hizmet sağlayıcılarının OEM lisanslarına bağımlılığını azaltmak,
- Tedarik zincirindeki riskleri erkenden tespit etmek için görünürlüğü artırmak,
- Tahmine dayalı bakım verileriyle operasyonları iyileştirmek,
- İleri üretim yöntemleri ile parça onaylarını hızlandırmak ve darboğazları aşmak yer alıyor.
