Dubai merkezli havayolu Emirates, yanıltıcı reklam yaptığı gerekçesiyle, yolcularından birine 8.440 Dolar tazminat ödemeye mahkum edildi. Yeni Zelanda’da görülen bu dava, havayollarının uçak içi deneyimlerini, yaptığı reklamlarla nasıl tanıttığı konusunda bir emsal teşkil edebilir.

Mark Morgan, eşiyle birlikte Yeni Zelanda’dan Birleşik Krallık’a yapacağı uçuş için Emirates’in business class sınıfından bilet aldı. Morgan, bileti almadan önce, Emirates’in tanıtımlarında, mini bar ve güncellenmiş eğlence sistemlerini içeren, tam yatak olabilen koltukları gördüğünü iddia ediyor.

Morgan’ın gördüğü reklamların, her koltuktan koridora doğrudan erişim sağlayan Emirates’in A380 uçaklarındaki business class kabinine ait olabileceği düşünülüyor. Ancak Morgan ve eşinin uçuşu, havayolunun en demode business class ürünlerini içeren, Boeing 777-300ER uçaklarından biriyle gerçekleştirildi. Bu koltuklarda mini bar yok ve teknik olarak koltuklar tamamen yatak olamıyor.

Bunun üzerine Morgan, Emirates’in, Yeni Zelanda’da yaptığı reklamlarda, gerçekte yolcularına sunmadığı bir ürünü kullandığı gerekçesiyle dava açtı. Üstelik bu durum, tek seferlik bir uçak değişimi değildi. Emirates’in düzenli olarak Auckland’a bu uçakla operasyon yapıyordu.

Emirates, yolculara bilet alırken sistemde gördükleri uçak tipleri ile uçacakları konusunda bir garanti verilmediğini; havayolunun yolcuları ile yaptığı sözleşmenin, operasyonel gereklilikler nedeniyle, uçak tipini değiştirme hakkına izin verdiğini savundu. Üstelik havayolu, bu rotada yaptığı uçuşlarda sürekli yolcu kaybı yaşıyor olması nedeniyle, bu uçağı Yeni Zelanda’ya uçurmak zorunda olduğunu iddia etti.

Yeni Zelanda Uyuşmazlık Mahkemesi, Mark Morgan’ın itirazını haklı buldu. Emirates’e, Yeni Zelanda’daki reklamları nedeniyle, 13.555 NZD yani yaklaşık 8.500 Dolar tazminat ödemesine hükmetti.

Uyuşmazlık Mahkemesi hakemi Laura Mueller, şu gerekçeler nedeniye, yolcunun itirazını haklı buldu:

• Bu durum, operasyonel gereklilikler nedeniyle ara sıra veya bir defaya mahsus yapılan bir uçak değişikliği değil, havayolunun nadiren sunduğu bir hizmeti tüm reklamlarında kullanmasının sonucuydu.
• Promosyon (reklam) malzemeleri, Emirates’in Yeni Zelanda’ya uçtuğu eski uçaklarda yer almayan, güncellenmiş/yeni bir business class koltuğuna ve hizmetine dayanıyordu.
• 1986 Adil Ticaret Yasası, ticarette yanıltıcı ve aldatıcı davranışları yasaklar. Emirates’in sağlanmayacağını bildiği bir hizmetin reklamını yapması, yanıltıcı ve aldatıcıdır.

Emirates, sunulan hizmetin kalitesinde, reklam yapılan hizmete arasında yalnızca %5’lik bir fark olduğunu iddia etti. Bu gerekçe ile yolcuya, 786 Yeni Zelanda Doları tutarında bir geri ödeme yapmayı teklif etti.

Morgan, kendisi ve eşinin, uçuş boyunca rahat uyuyabilmesi için, tam yatak olabilen koltuklara sahip olduğunu düşündüğü için bu bileti aldığını iddia etti. Uçak bileti için ödediği ücretin bir kısmını; ayrıca uçuşun diğer bacağı için first class kabine upgrade olmak için ödediği paranın geri ödenmesini istedi.

Uyuşmazlık Mahkemesi, 13.555 NZD’lik bedelin, reklamı yapılan ve ve yolcuya sunulan hizmet arasındaki farkı, makul ve adil bir şekilde yansıttığına karar verdi.

Bu dava ilginç bir şekilde, bundan böyle tüm dünyada emsal teşkil edecek. Çünkü havayolları, belirli bir pazarda veya rotada bulunup bulunmadığına bakmaksızın, her zaman en iyi ürünlerini öne çıkarıp pazarlamaya çalıştığı bir reklam anlayışına sahip.

Örneğin, Emirates’in web sitesinin first class kabin için ayrılmış bölümüne göz atın. Burada, Emirates’in 777 uçaklarındaki first class kabinlerinde, yalnızca yeni “ezber bozan” bir tasarımın öne çıktığını görülüyor. Ancak burada reklamı yapılan ürün, Emirates’in filosundaki 134 adet Boeing 777-300ER uçağından yalnızca dokuzunda bulunuyor. Üstelik önümüzdeki süreçte diğer uçaklara da eklenmesi gibi bir plan yok. Bu nedenle havayolu, filosundaki uçakların yalnızca %7’sinde bulunan bir ürün ile yoğun bir şekilde bu kabinin reklamını yapıyor.

Emirates web sitesinin business class’a ayrılmış bölümünde ise 10 adet 777-200LR ve 134 adet 777-300ER uçağı filoda olmasına rağmen, 777 ürünü ile ilgili reklamlar yapılırken; ezici bir şekilde 777-200LR ürününün öne çıkarıldığı görülüyor.

Şimdi, sektörde, Yeni Zelanda’dan gelen bu mahkeme sonucunun, tüm dünyada emsal olarak kullanılması ihtimali konuşuluyor. Bu yüzden havayollarının reklam stratejileri üzerinde bir çalışma yapması gerekeceği kesin gibi görünüyor.

İlgili Haber | Lufthansa Yanıltıcı Reklam mı Yapıyor?

Sık sık havayolu ile seyahat eden biriyseniz, büyük ihtimalle uçtuğunuz havayolunun tarife değişiklikleri sebebiyle bir mağduriyet yaşamışsınızdır. En mükemmel seyahat planını yapmış olsanız bile, uçacağınız havayolu, hazırladığınız programı önemli ölçüde değiştirmenizi gerektirecek değişiklik kararları alabilir. Program ve tarife değişiklikleri, çoğumuz için istenmeyen bir durum olsa da bazı yolcular tarafından bu durum, en azından belirli koşullarda, bir lütuf olarak da görülebiliyor.

Peki havayolu şirketlerinde yaşanan tarife değişikliklerinin sebebi ne? Yolcu olarak bu tip değişikliklerden nasıl yararlanabilirsiniz?

Havayolları neden tarife değişiklikleri yapıyor?

Havayolu şirketlerinde uçuş planlamak, sürekli değişiklikler yaşanan, karmaşık bir oyun gibidir. Uçuş planlamada çalışan kişiler, bir destinasyona olan talep, uçak kullanımı, bağlantıları optimize etme, herhangi bir seyahat kısıtlaması veya hava sahası kapanışı ve daha pek çok faktörü, her durumda dikkate almak zorunda.

Bu gibi sebeplerle, havayollarının uçuş programlarını veya tarifelerini sürekli olarak değiştirmesi yaygın bir durumdur. Çoğu havayolu, yaklaşık bir yıl sonra yapacağı uçuşlar için rezervasyon kabul ediyor olsa da uçuş programları, kalkış tarihi yaklaştıkça kesinleştiriliyor.

Çoğu yolcu, acil durumlar haricinde, uçuşlarını en az iki ay öncesinden planlıyor. Bu noktada karşımıza çıkan tarifeler, genellikle güvenilir oluyor. Ne kadar uzak bir tarihe rezervasyon yaparsanız, bir tarife değişikliği ile karşılaşma ihtimaliniz o kadar yüksek anlamına geliyor.

Havayollarının bir yıl sonrası için yayınladığı tarifeler, çoğunlukla genel bir planlamanın sonucudur. Oysa bu durum, çoğu uçuşun, rezervasyon alınmaya başladığı dönem ile uçuşun fiilen gerçekleştirileceği zaman arasında, tüm tarife değişikliklerine açık olduğu anlamına gelir.

Program ve tarife değişiklikleri, farklı biçimlerde olabilir:

• Bir uçuşun zamanı değiştirilebilir. Bu durum, uçuşların bazen birkaç dakika ötelenmesine; bazen de birkaç saat kaydırılmasına neden olur.
• Uçuşun gerçekleştirileceği rota için kullanılan uçak tipi değişebilir. Talep veya diğer faktörlere bağlı olarak, havayolları belirli rotalarda operasyon yapan uçakları değiştirme kararı alabilir.
• Bir rotada yapılan uçuşlar tamamen iptal edilebilir. Bazen o rotada oluşan talep, havayollarının umduğu gibi gitmez ve bu rotada yapılan uçuşlar, tamamen iptal edilebilir.

Tarife Değişiklikleri İçin Seyahat Programınızı Sürekli Takip Edin

Teorik olarak havayolları, tarife değişikliklerinden etkilenen yolcularına (e-posta ve bazen telefonla) ulaşıyor. Ancak, genellikle bu bilgilendirmeler zamanında yapıl(a)mıyor.

Bir uçuş rezervasyonu yaptıysanız, seyahat tarihi yaklaştıkça uçuşunuzun durumunu, şirketin kendi web sitesi üzerinden izlemenizi ve sorgulamanız tavsiye ediliyor.

Bu sadece program/tarife değişiklikleri için değil, aynı zamanda uçuş öncesi talep ettiğiniz koltuk seçimlerinin de değişmediğinden emin olmak için geçerli. Çok önceden rezervasyon yaptıysanız, uçuşunuzun durumunu birkaç haftada bir kontrol edebilirsiniz. Eğer bir kaç hafta içinde gerçekleşecek bir uçuşa rezervasyon yaptıysanız, birkaç günde bir uçuş durumunu kontrol etmeniz, hayal kırıklığı yaşamanızı önleyebilir.

Daha iyi bir uçuşa geçmek veya para iadesi almak için tarife değişikliklerini kullanın

Havayolunun tarife değişikliği yapması, her zaman kötü bir senaryo olmak zorunda değil. Bazen bu tip değişiklikler, yolcular için memnuniyet verici durumlara da dönüşebilir:

• Önemli bir tarife değişikliği varsa, havayolu genellikle hiçbir ekstra ücret ödemenizi beklemeden, size başka bir uçuşa geçmeniz konusunda izin verir.
• Önemli bir tarife değişikliği varsa ve siz artık seyahat etmek istemiyorsanız, nakit para iadesi alma hakkınız olabilir. Para iadesi almaya hak kazanmak için, yaşanan değişikliğin ne kadar büyük olması gerektiğine ilişkin politika, havayoluna göre değişir.
• Tarife ilk açıldığında, uçmak istediğiniz bir destinasyon için, ucuz bilet rezervasyonu yaptıktan sonra, uçuş tarihi yaklaştıkça bir tarife değişikliği yaşanırsa; bunu lehinize kullanmanız da mümkün. Tarife değişikliğinden sonra, uçuşunuzu değiştirirken fark ücreti ödemezsiniz. Bu nedenle, başka bir uçuşa ücretsiz geçiş yapabilirsiniz:

• İlk rezervasyon yaptığınızdaki duruma göre daha pahalı olabilecek, zamanlaması daha uygun olan bir uçuş için yeniden rezervasyon hakkı kazanabilirsiniz.
• Potansiyel olarak daha konforlu bir uçakla yapacağınız bir uçuşa rezervasyon yapabilirsiniz. Örneğin, premium kabinden satın aldığınız bir bilet ile belki daha iyi bir kabin sınıfında uçabileceğiniz bir uçuşa yeniden rezervasyon hakkı bulabilirsiniz.
• Satın almış olduğunuz koltuktan çok daha iyi bir koltuk seçeceğine, ücretsiz olarak ulaşabilirsiniz.
• Ancak, uçuş tarifenizde çok kısa süreli değişiklik yaşandıysa; havayolunun size büyük avantajlar sunmasını beklemeyin. Tarife değişikliğinin boyutu büyüdükçe, havayollarının sizi mağdur etmemeye çalışacağından emin olabilirsiniz.

Ödül biletlerde tarife değişikliklerini avantaja çevirme

Millerinizle satın aldığınız veya ödül bilet olarak tabir edilen biletle gerçekleştireceğiniz bir uçuş öncesinde, tarife değişikliği yaşandıysa, bu durum hem iyi hem de kötü olabilir.

Uçtuğunuz hava yolunun sık uçan yolcu programını kullanıyorsanız, o zaman tarife değişikliği genellikle olumludur. Normalde çok daha fazla mil gerektirecek bir uçuşa yeniden rezervasyon yapma hakkı elde edebilirsiniz. Havayolları, kabinde başka ödül bilet ile alınabilecek koltuğu olmasa bile, sizi uçurmak için, kabinde ekstra ödül bilet koltuğu açabilir.

Tarife değişikliklerinin gerçekten karmaşıklaştığı alan, ortak ödül biletleridir. Örneğin, American AAdvantage millerinizi Qatar Airways ile yapacağınız bir seyahat için kullandığınızı ve bağlantılı uçuşunuzu kaçırmanıza neden olabilecek büyük bir tarife değişikliği yaşadığınızı varsayalım. Bu tip bir durumda, genellikle seyahat planınız yeni uçuşlarla güncellenir. Ancak seyahat edeceğiniz havayolundan bizzat kendiniz rezervasyon yaptırmış olsaydınız, diğer senaryoya göre çok daha az esnekliğe sahip olacağınızdan emin olabilirsiniz.

İlgili Haber | Uçağınız Rötar Yaparsa Tazminat Alabilir misiniz?

Avrupa Birliği, uçuşların rötarlı olarak gerçekleşmesi veya tamamen iptal edilmesi durumunda, yolcuların haklarına ilişkin, en tüketici dostu politikalara sahip. Örneğin, uzun mesafeli uçuşunuz, dört saat ve üzerinde rötar yaparsa, 600 Euro tazminat almaya hak kazanabilirsiniz. Yolcu hakları kapsamında bilmeniz gerekenlere detaylı olarak göz atalım…

EU261 Uçuş Gecikme Tazminatı Nedir?

Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin, 11 Şubat 2004 tarihli 261/2004 nolu yönetmeliği (genellikle EU261 olarak anılır) uçuş gecikmeleri veya iptali durumunda, havayollarının yolculara ne kadar tazminat ödemesi gerektiğini belirleyen, Avrupa Birliği’nin resmi kurallar bütünüdür. Bu yönetmelik, nakit tazminat bedelinden, otel hizmeti ve yemek kuponlarına kadar her türlü detayı içerir. Havayolu yolcu hakları söz konusu olduğunda, dünyanın en cömert şartlarına sahip yönetmelik olduğu rahatlıkla söylenebilir.

Uçuşunuz ertelenir veya iptal edilirse, Avrupa’da hangi koşullarda tazminat hakkınız vardır?

Tahmin edebileceğiniz gibi, kurallar uçtuğunuz havayoluna ve gecikmenin nedenine bağlı olarak farklılık gösterdiği için; detayları anlamak bazen zor olabilir.

Hangi havayolları ve ülkeler EU261 kapsamındadır?

• Herhangi bir havayolu ile Avrupa Birliği’ne ait bir ülkenin havaalanından seyahat ediyorsanız;
• Avrupa Birliği merkezli bir havayolu ile Avrupa Birliği sınırları içindeki bir havaalanına seyahat ediyorsanız bu kapsama dahilsiniz demektir.

Örneğin: Frankfurt’tan Newark’a uçuyorsanız, İster Lufthansa ile ister United ile seyahat edin; EU261 kapsamındaki haklar sizin için geçerli olacaktır.

Ancak, Newark’tan Frankfurt’a uçuyorsanız, Lufthansa ile yaptığınız uçuşta EU261 kapsamına dahil olurken; United ile yaptığınız uçuşta EU261 kapsamında değilsiniz. Çünkü United, Avrupa Birliği merkezli bir havayolu değil.

Dikkate alınması gereken bir diğer nokta:

Norveç ve İsviçre, Avrupa Birliği üyesi olmasa da EU261 kuralları bu ülkeler için de geçerlidir. Ayrıca Birleşik Krallık, EU261 ile çok benzer fakat kendine özgü ayrı kurallara sahiptir.

Yalnızca parasını ödeyerek bilet aldığınız bir uçuş rezervasyonunuz varsa veya ödül biletiyle seyahat ediyorsanız EU261 kapsamı için uygun olursunuz. Başka bir deyişle, personel seyahati (görevli-pass uçuş) veya diğer endüstriyel indirimli biletler ile seyahat edenler, bu kapsama dahil değildir.

EU261 tazminatı ne kadardır?

EU261 kapsamında hakkınız olan nakit tazminat miktarı, uçuşun uzunluğuna göre değişir…

• Uçuşunuz 1.500 km’nin (930 mil) altında bir mesafedeyse, en az iki saat rötar yaparsanız, 250 Euro tazminat alma hakkınız vardır.
• Uçuşunuz 1.500-3.500km (930-2.200 mil) arasında bir mesafedeyse, en az üç saat rötar yaparsanız, 400 Euro tazminat hakkınız vardır.
• Uçuşunuz 3.500 km’den (2.200 mil) fazla bir mesafedeye, en az dört saat rötar yaparsanız, 600 Euro tazminat alma hakkınız vardır.
• Gördüğünüz gibi, uçuş ne kadar uzunsa, tazminat hak etmek için yaşamanız gereken rötar da o kadar uzun olmalıdır. Ancak, bu durum, potansiyel olarak hakedeceğiniz tazminat miktarını da artırır.

Dikkat edilmesi gereken birkaç ayrıntı daha var:

Rötar süresi, varış noktanıza ne zaman teker koyduğunuza göre değil, uçağın kapısının açıldığı zamana göre hesaplanır.

Ayrıca rötar, son varış noktanıza ne kadar geç ulaştığınıza göre hesaplanır. Yani Berlin’den Frankfurt aktarmalı New York’a uçuyorsanız ve Berlin’den Frankfurt’a uçuşunuz bir saat rötar yaparsa; aktarmalı uçuşunuzu kaçırıp New York’a en az dört saat gecikme ile varırsanız, nakit tazminat alma hakkına sahip olursunuz.

Hangi tip rötarlar EU261 kapsamında tazminat hak etmenizi sağlar?

EU261 aracılığıyla tazminat hak edebilmeniz için, uçuşunuzun “olağanüstü koşullar“dan kaynaklanmayan herhangi bir sebeple rötar yapması veya iptal olması gerekir. Sorun şu ki, bu biraz gri bir alan. Bu yüzden, havayolları, bu konuda kuralları biraz esnetebiliyor. Bunun nedeni ise “olağanüstü koşulların” ne olduğununun açıkça tanımlanmamış olmasıdır.

Genel bir kural olarak:

Hava durumundan kaynaklanan gecikmeler, hava trafik kontrolü ile ilgili gecikmeler, grevlerden kaynaklanan gecikmeler, siyasi istikrarsızlıktan kaynaklanan gecikmeler vb. olağanüstü durumlar olarak kabul ediliyor. Bu gibi nedenlerle iptal veya rötar yaşarsanız, EU261 kapsamında tazminat alamazsınız.

Uçakta yaşanan teknik bir sorun, önceki seferinden geç gelen bir uçak, mürettebatla ilgili yaşanan bir gecikme vb. durumlar ise olağanüstü durumlar olarak kabul edilmeyeceğinden, EU261 kapsamında tazminat almanızı gerektirir.

Uçuş iptalleri EU261 kapsamında tazminat kazandırır mı?

Yukarıda açıklanan tazminat şartları, sadece uçağınız rötar yaparsa değil; aynı zamanda uçuşunuz iptal edilirse de geçerlidir. EU261 tazminatı koşulları, uçuş iptalinin, seyahat tarihine göre, 14 gün içinde gerçekleşmesi durumunda geçerlidir. Bundan sonraki sürelerde yaşanan uçuş iptallerinde, yolcuya tazminat ödenmez.

Ayrıca gecikmelerde olduğu gibi olağanüstü haller nedeniyle iptal edilen uçuşlarda da yolcu, tazminata hak kazanamaz.

EU261 tazminatını nasıl talep edersiniz?

Havayolları genellikle tazminatı ödememek için ellerinden gelen her şeyi yaptıkları için, EU261’den kaynaklanan haklarınıza bağlı olarak kazandığınız tazminatınızı talep etmek, potansiyel olarak işin en zor olan kısmıdır. Bunu başarabilmenin iki temel yolu vardır:

EU261 tazminatını talep etmek için havayoluyla iletişime geçebilirsiniz. Bazı havayollarının web sitelerinde, bu başvuruyu yapabileceğiniz hazır formlar bulunuyor.

İkinci seçenek, genellikle önemli miktarda hizmet bedeli talep etseler de tüketicilere bu konuda yardımcı olan üçüncü taraf hizmet sağlayıcısı olan aracı şirketleri kullanabilirsiniz. İnternet arama motorları sayesinde, bu konuda hizmet veren şirketlere ulaşmak oldukça basit.

EU261 tazminatı talep ederken, aklınızda bulundurmanız gereken birkaç nokta:

• Bu, havaalanında yapmanız gereken bir şey değil. Bu yüzden konuyu havaalanı personeli ile tartışarak çözemezsiniz. Olaydan sonra havayolunuzun müşteri hizmetleri ile görüşün.
• Gecikmeyi yansıtan uçuş durumu sayfasının fotoğraflarını çekmek, biniş kartlarını saklamak gibi yöntemler dahil olmak üzere, uçuşa dair mümkün olduğunca çok belge saklamanız önerilir.
• Havayolları, tazminatı ödememek için ellerinden gelen her şeyi yapacakları için önce bekleyin. Yaşanan gecikme veya iptalin, bahsedilen “olağanüstü durumlar” kapsamında yaşandığını iddia edebilirler. Başvurunuza uzun süre yanıt vermemeyi de tercih edebilirler. Peşini bırakmayın…

EU261 Otel hizmeti ve yemekleri kapsıyor mu?

EU261, yalnızca gecikme veya iptal durumunda nakit tazminat hakkı sunmakla kalmaz. Aynı zamanda yolculara aşağıdaki listede yer alan hizmetler de dahil olmak üzere, başka yardım türleri de sunar:

• Otele gidiş-dönüş ulaşım dahil olmak üzere, gece boyunca beklenmesi durumunda, otelde konaklama
• Yemek ve içecek ikramları
• İki telefon görüşmesi hakkı veya e-posta gönderme hakkı
• Bu hizmetler, önemli bir gecikme veya iptal durumunda, proaktif olarak sunulmalıdır. Yine de, bu hizmetlerden herhangi birinin ne kadar verimli bir şekilde yolculara sunulacağına dair bir garanti yok. Örneğin, havayolunun, bir dış istasyonunda uçuşunuz iptal edildiyse, yüzlerce yolcu için otel ayarlamaya çalışan sadece iki acente olabilir ve tüm yolcuları otel odalarına yerleştirmek, saatler sürebilir. Bu yüzden sabırlı olmanız gerektiğini unutmayın.

Olağanüstü durumlardan kaynaklanan uçuş iptali veya rötar yaşarsanız; bir geceyi bulunduğunuz destinasyonda geçirmek zorunda kalırsanız, otel rezervasyonunuzu kendini yapmanız gerekiyor.

EU261 tazminatı, seyahat planlarını etkilemeli mi?

EU261, uçuş gecikmeleri ve iptalleri söz konusu olduğunda en tüketici dostu politikalardır. Amerika Birleşik Devletleri’nde, havayolları, uçuşunuzu 12 saat erteleyebilir veya uçuşunuzu tamamen iptal edebilir. Bunun karşılığında, size hiç tazminat da ödemeyebilir. Bu nedenle, dünyanın en azından bir kısmında, tüketiciler için bir miktar koruma olduğunu görmek harika.

Avrupa’da birçok havalimanında, bağlantı süreleri gerçekçi olmayacak kadar kısa. Havayolları, yolcuları bu kısa bağlantılara sahip uçuşlara rezervasyon yapmaya teşvik ediyor. Çoğu zaman insanlar, uçuşlar arasında yanlış bağlantılar kuruyor. Ancak burada belki de içimizi rahatlatacak bir nokta, EU261 tazminatı alabilme ihtimaliniz olduğudur.

Yukarıda da belirtildiği gibi, gecikmenin uzunluğu, son varış noktanıza ne kadar geç vardığınıza bağlı olarak ölçülür. Diyelim ki Lufthansa ile Chicago’dan Münih aktarmalı Berlin’e uçuyorsunuz. Aradaki bağlantı süresi de 45 dakika. Bu durumda, Chicago’dan Münih’e uçuşunuz bir saat bile rötar yaparsa (bağlantılı uçuşunuzu kaçıracağınız için) sizi Berlin’e dört saatten uzun süre geciktirecek başka bir uçuşa yeniden rezervasyon yaptırırsanız, 600 Euro nakit tazminat elde etme hakkınız olur.

Böylesi bir senaryo, 45 dakika gibi, yanlış nitelendirilebilecek bir bağlantılı uçuş rezervasyonu yapmış olmanızın acısını çıkarabilir.

İlgili Haber | Türkiye’de Uçuş İptal ve Rötar Durumunda Tazminat Koşulları

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan Yolcu Hakları Broşürü, havayolu ile seyahat eden yolcuların haklarına dair düzenlemeleri net bir şekilde ortaya koyuyor.

Buna göre son yapılan değişiklikler neticesinde yolcu hakları daha kapsamlı hale getirilirken, gecikme ve rötarlardan doğan tazminatlar başta olmak üzere havayolu seyahatleriyle ilgili tüm tazminatlarda rakamlar güncellendi.

1- Geçerli belgelerinizle birlikte zamanında gelmenize rağmen arz fazlalığı nedeniyle uçuşa kabul edilmediyseniz (OVERBOOK)

İlgili Haber | Rötar Durumunu Herkesten Önce Nasıl Öğrenebilirsiniz?

Amerikalı imalatçı Boeing’in en yeni uçağı 787 Dreamliner, yolcularına kabinde daha fazla alan sağlıyor. Daha sessiz ve daha fazla yakıt tasarrufu sağlayan motorlar, yolculara huzurlu bir uçuş vaat ederken; daha keyifli ve daha az yorulduğunuz bir yolculuğun kapısını açıyor. Daha büyük pencerelere sahip olması nedeniyle daha iyi bir görüş açısı sunan uçak; özellikle uzun uçuşlarda meydana gelebilecek göz kuruluğu ve dehidrasyon gibi biyolojik problemlerin önüne geçip jet lag etkisini azaltacak özel sistemlere sahip.

Filosunda Boeing’in bu en yeni modeli uçakları bulunan havayolu ile seyahat etmek için insanların o havayolunu tercih etmesi pek şaşırtıcı değil. Peki, 787 ile uçacağınız için bilet aldığınız bir yolculuk için havalimanına gittiğinizde uçağınızın değiştiğini öğrenirseniz ne olur?

Bu senaryo kısa bir süre önce uzun mesafeli uçuşlar yapan düşük maliyetli havayolu Norwegian Havayolları yolcularının başına geldi. Bugün için, gökyüzündeki en teknolojik ve en gelişmiş uçak olan 27 tane Boeing 787’yi filosunda bulunduran şirket; Londra-New York uçuşu için eski bir uçak kiralamak zorunda kaldı.

Seferi yapması planlanan 787 Dreamliner’larda bir motor değişimi gerekince, havayolu çareyi, Portekizli charter seferler yapan Hi-Fly Havayolları’ndan bir Airbus A330 kiralamakta buldu. Durumu öğrenen yolcular ise elbette buna pek memnun olmadı.

Everybody avoid @Fly_Norwegian. They’ll stick you on an 8 hour flight with no entertainment! Oh and leg room and seats are crap… Booked a Norwegian Airways flight, then it got changed to Hi-Fly. Turn up at the airport and it’s Wamos? Such a joke. pic.twitter.com/cL7opEndHA

— Hannah (@hmhortonx) March 7, 2018

Hannah Cooper isimli yolcu, Twitter’da “Herkes Norwegian’dan uzak dursun. Eğlence sistemi olmayan bir uçakla bizi sekiz saatlik bir yolculuğa çıkaracaklar! Koltuklar ve diz mesafesi berbat. Norwegian uçuşu için bilet aldım ama Hi-Fly olarak değiştirildi. ” diyerek durumu özetliyor.

Flew back from JFK to LGW on the 13th March. It was subcontracted out to Hi-fly. Not happy as there was no running water, no hot drinks, half the toilets not working. Very disappointed. @Fly_Norwegian

— Teresa (@teresa1974) March 17, 2018

Bir başka yolcu Ellie Smith de LGW-JFK uçuşunu Hi-Fly havayolları ile yapacağı için memnun olmayanlardan. Uçakta bulunmayan eğlence sistemi ve korkunç yiyecekler yüzünden Norwegian’ın iyi itibarını kaybettiği görüşünü savunuyor.

Havayolları Bunu Neden Yapıyor?

Norwegian Havayolları yetkilisi: “Uçuşları iptal etmek ve müşterilerimize daha büyük rahatsızlık vermekten kaçınmak için sadece gerekli durumlarda başka bir operatörün hizmetlerini kiralarız.” diyerek durumu açıklıyor.

Ancak Norwegian dünyada başka havayolunun uçaklarını kendi uçuşlarında kullanan tek havayolu değil.

Codeshare adı verilen ortak uçuşlar, bir havayolu şirketinin diğeri adına uçuş gerçekleştirmesi anlamına gelir ve aynı ittifaka bağlı havayolları arasında sıkça uygulanır.

Bir Bakışta | Havayolu İttifaklarına Genel Bakış

Star Alliance

• Üye Sayısı: 27 (THY, Lufthansa, Swiss, United,…)
• Pazar Payı: 23%

Sky Team

• Üye Sayısı: 20 (Air France, Delta, Aeroflot,…)
• Pazar Payı: 20.4%

oneworld

• Üye Sayısı: 13 (British Airways, American, Japan Airlines,…)
• Pazar Payı: 17.8%

Örneğin Virgin Atlantic ve Delta, aynı uçuş numarasına sahip uçuşlara bilet satarak birbirlerinin yolcularını pek çok ABD şehrine uçurabiliyor. British Airways; American, Finnair ve Iberia, gibi havayolları ile Atlantik boyunca icra ettiği uçuşlarda aynı şeyi yaparken, doğuya yaptığı uçuşlarda ise Japan Airlines ile güçlerini birleştiriyor.

İlgili Haber | Havayolları Neden Partner Oluyor?

Burada yolcunun sağladığı avantaj, bir havayolu şirketinin web sitesi üzerinden bilet alırken daha fazla destinasyon için hizmet seçeneğine sahip olabilmesi. Dost taşıyıcılar arasında uçuşların sorunsuz bir şekilde ilerlemesini uyumlu hale getiren sistemde, havayolları kendi uçamayacakları yerlere yolcularını ulaştırabilmenin keyfini yaşıyor.

Uçuşu hangi havayolu ile yapacağını bilmek isteyen yolcular, rezervasyon yaparken siteyi dikkatli bir şekilde kontrol etmelidir. Tarih ve zamanlama ayrıntılarıyla birlikte uçuşu kimin yapacağı bilgisi de “operated by …” şeklinde belirtiliyor.

Uçuşlarda Ortak kod kullanımı (codeshare) dışında havayolları arasında başka ortaklıklar da olabiliyor. Bazen havayolları, başka bir havayolundan uçakla birlikte mürettebatını da kiralayabiliyor. Wet lease olarak adlandırılan bu sistemde, ihtiyacı olan havayolu, yeni uçak satın almak ve personel temin etmek zorunda kalmadan; sezonluk veya kısa süreli ihtiyacını gidermiş oluyor. Örneğin geçtiğimiz yıl EasyJet, Letonyalı havayolu şirketi SmartLynx Airlines ile Nisan ve Ekim ayları arasında wet-lease anlaşması imzaladı. British Airways, geçtiğimiz yıl Qatar Airways’e ait 9 adet A320 uçağını ve ekibini kiralamıştı.

Türk Hava Yolları da ULS Havayolları Kargo şirketinin filosundaki 3 tane Airbus A310 kargo uçağını wet lease kapsamında kendi uçuşlarında kullanıyor.

Politik nedenlerden ötürü EgyptAir’in İsrail’e uçuşları Air Sinai tarafından gerçekleştiriliyor.

Hangi Uçakta Uçacağımı Garanti Altına Alabilir miyim?

Bu kesinlikle mümkün değil. Zira uçuşunuz, bilet aldığınız havayolu tarafından gerçekleştiriliyor olsa bile, uçak tipi çeşitli sebeplerle değişmiş olabilir. Dünyanın en büyük yolcu uçağı A380, bir Boeing 747 veya 777 ile değiştirildiği zaman, yolcuların öfkelendikleri çok sayıda olayın örneği bulunuyor.

Giles White isimli yolcunun twiti “Lanet olsun. Singapur Havayolları, A380’i, 747 ile değiştirdi. Oh, belki de bir sonraki bacakta artık”

Andy Taylor ise “British Airways, A380 uçuşumu 747 ile değiştirdi. Ben A380 ile yolculuğa çıkmak için rotamı planlamıştım.” şeklinde sorununu özetliyor.

Havayolları, operasyonel nedenlerden ötürü, belirli bir uçağı hiç bir uçuş için asla garanti edemez. Yolcunun rezervasyonunu değiştirmesi opsiyonu üzerinde durulabilir ancak bunun için de bazen ekstra bir ücret ödenmesi gerekebilir.

Yolcu Tazminat Talep Edebilir mi?

Maalesef sorunun cevabı yine olumsuz. Zira Norwegian ve diğer büyük havayolları, bilet alırken size satır aralarında bunları söylüyor ve rezervasyon süreci boyunca siz de bunu kabul etmiş oluyorsunuz. Müşteriler, başlangıçta Norwegian ile uçmak için bilet aldıysa; wet lease vb bir durum sebebiyle operasyonu yapacak havayolu değişimi veya uçak tipinde yapılacak bir değişim konusunda yolcular bilgilendirilir. Bunun üzerine yolcu seyahatten vazgeçerse, rezervasyonu ücretsiz değiştirilir veya para iadesi yapılır.

Sivil Havacılık Otoritesi (Civil Aviation Authority-CAA) havayolu şirketlerinin, uçuşu gerçekleştirecek olan yolculara “satış noktasında” bunu anlatması gerektiğini söylüyor. Havayolları için bunun bir zorunluluk olduğunu iddia ediyor. CAA, yolcuların da rezervasyon sürecinde şart ve koşulları iyice kontrol ettikten sonra bilet almaları gerektiği konusunda uyarıyor.

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, ‘Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik’ üzerinde bazı değişiklikler yaparak sektörün görüşüne sundu. Geri dönüşlere göre taslak şekillenerek yürürlüğe girecek.

Yeni taslakta yolcu hakları daha kapsamlı hale getirilirken, gecikme ve rötarlardan doğan tazminat rakamları da güncellendi.

Taslak kabul edilip yürürlüğe girerse havayolu şirketleri, iç hatlarda hareket saatinden itibaren 3 saat veya daha kısa sürede yolcuları son varış noktasına ulaştıramazsa yolculara 50 Euro tazminat ödeyecek.

Dış hat uçuşlarında ise yolculara, 1500 kilometre veya daha kısa tüm uçuşlar için 3 saat ve daha fazla sürede ulaştırılamaması halinde 125 Euro’nun TL karşılığı tazminat ödenecek.

1500 ile 3500 kilometre arası uçuşlar için 5 saat veya daha kısa sürede ulaştıramaması durumunda da yolcuya 200 Euro tazminat hakkı doğacak.

3500 kilometreden daha uzun uçuşlar için, uçuş saatinin 2 katından daha fazla sürede, yolcular son varış noktasına ulaştırılmadığı takdirde ise yolcuya 300 Euro tazminat ödenecek.

İlgili Haber | Rötar Durumunu Herkesten Önce Nasıl Öğrenebilirsiniz?