Avrupa havacılığı, büyük ölçüde “üç büyük” havayolu grubu olarak adlandırılan Air France-KLM, IAG ve Lufthansa Group tarafından kontrol ediliyor. Bu gruplar, hem stratejik çıkarlarını korumak hem de rakiplerini engellemek için sık sık bağımsız havayollarını satın alma girişimleriyle gündeme geliyor.
Son dönemde Avrupa’daki satın alma görüşmeleri büyük ölçüde, Air Europa ve TAP Air Portugal etrafında dönüyor. İspanya merkezli Air Europa’nın geleceğiyle ilgili, son dönemde ilginç bir gelişme yaşanıyor ve bu sektörde çoğu insanın beklediği yönde bir atılım değil.
Türk Hava Yolları, Latin Amerika’daki güçlü varlığıyla dikkat çeken İspanyol tatil havayolu Air Europa’ya yatırım yaparak, küresel ağını genişletmeyi ve çeşitli alanlarda sinerji oluşturmayı hedefliyor. Bu kapsamda şirket, İspanya’nın en büyük ikinci uzun mesafe havayolu şirketi olan Air Europa’nın %27 hissesini satın almayı planlıyor. Bu yatırım, öz sermayeye dönüştürülecek bir kredi şeklinde gerçekleşecek. Air Europa’nın hedefi, pandemi sırasında alınan 475 milyon Euro’luk kredinin erken geri ödemesi de dahil olmak üzere, hükümete olan tüm borçlarını kapatmak. Türk Hava Yolları, Air Europa’nın azınlık hissesini satın almak için bağlayıcı bir teklif sunmayı planladığını duyurdu.
Yaklaşık bir buçuk ay önce, THY tarafından yapılan KAP açıklamasında, şirketin Air Europa ile ilgilendiği bilgisi paylaşılmıştı. Ardından Air Europa’ya bağlayıcı olmayan bir teklif sunan THY, o günden bu yana, görüşmelerini sürdürüyor. THY’nin yakında bağlayıcı bir teklif sunması bekleniyor.
THY yönetim kurulunun onay vermesinin ardından bu gelişmenin kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor. THY’nin Air Europa’ya yapacağı yatırımın, Latin Amerika ve İber Yarımadası’ndaki geniş uçuş ağı sayesinde hem küresel ağını genişletmek hem de bakım-onarım (MRO) ve sadakat programları gibi alanlarda sinerji yaratması bekleniyor.
THY tarafından yapılan açıklamada, fizibilite çalışmalarının ardından, Air Europa’ya yapılacak yatırımın şirketin 2033 stratejisi kapsamındaki uzun vadeli değer yaratma hedeflerine uygun olduğu değerlendirildi. Yatırım fikrinin gerekçeleri şu şekilde özetlendi:
- Türk Hava Yolları’nın küresel ağının ve Air Europa’nın İber Yarımadası ve Latin Amerika’daki yolcu ve kargo segmentlerindeki güçlü varlığının birbirini tamamlayıcı niteliği, Latin Amerika pazarında ölçeklenebilir ve hızlandırılmış büyümeyi mümkün kılmaktadır
- Yeni gelir akışları ve artan bölgesel operasyonel çeşitlilik sayesinde, iştirakler ve ortak girişimler de dahil olmak üzere, havacılık ekosistemi için kaldıraç etkisi yaratma potansiyeli.
Air Europa Nasıl Bir Şirket?
Air Europa’nın mevcut sahiplik yapısının arka planı oldukça ilginç. 2019’da IAG (British Airways, Iberia gibi şirketleri bünyesinde bulunduran havayolu grubu), Air Europa’yı satın almayı planlıyordu. Bu plan, İspanya havacılık endüstrisi ve sektörün genel dinamikleri için büyük bir sarsıntı olarak yorumlandı. Çünkü satın alma işlemi gerçekleşirse, İspanya’nın en büyük iki uzun mesafe havayolunun kontrolü aynı gruba geçecekti.
Satın alma planı hiçbir zaman hayata geçirilemedi. Önce pandemi nedeniyle büyük bir gecikme yaşandı ve ardından otoriteler, haksız rekabet oluşacağı endişesiyle, bu satın almayı engelledi. IAG, Air Europa’nın %20 hissesini satın almayı başardı. Ancak Iberia ve Air Europa arasında yakın bir iş birliği yok.
Air Europa aslında finansal olarak oldukça iyi durumda. Şirket, 2023’te 165 milyon Euro, 2024’te ise 205 milyon Euro kâr açıkladı. Değeri ne olursa olsun, IAG, Air Europa’daki %20 hissesini yaklaşık 100 milyon Euro’ya satın aldı. Ancak bu, havayolunun iyi durumda olmadığı bir dönemdeydi.
12 Mayıs 2025’te Madrid-İstanbul uçuşlarına başlayarak Türkiye pazarına giren Air Europa, uzun süredir Avrupa havacılık sektöründeki birleşme ve satın almalarla ilgili tartışmaların merkezinde yer alıyor. Havayolunun hisselerinin %20’sine sahip olan IAG, daha önce havayolunu tamamen satın alma planını, rekabet düzenlemeleri nedeniyle iptal etmişti. Air France-KLM Grubu da kısa süre önce Air Europa hissedarı olma fikrinden vazgeçti. Almanya merkezli Lufthansa’nın da Air Europa’ya olan ilgisini kaybettiği biliniyor.
Sektör İçin Beklenmedik Yatırım Planı
Avrupa’daki havayolu konsolidasyonu genellikle kıtanın batı kısmına odaklanıyor ve “üç büyük” havayolu grubu, daha küçük havayollarını yutup onları uzun mesafeli ortak girişimlerine katmaya çalışıyor. Bu bağlamda, Türk Hava Yolları’nın Air Europa’ya yatırım yapmasının tüketiciler için harika olacağı düşünülüyor. Satın alma işlemi gerçekleşirse:
- Air Europa, Avrupa Birliği’nden bir havayolu şirketinin çoğunluk hissesini asla satın alamayacağı için bağımsız bir oyuncu olmaya devam edecek.
- Air Europa, “üç büyük” ortak girişimlerden birine katılmak yerine, onlarla rekabet etmeye devam edecek.
- Türk Hava Yolları’nın devasa uçuş ağı ve çok sayıda küresel bağlantısı var. Bu da havayolunun nispeten zayıf olduğu coğrafyalar da dahil olmak üzere bunu daha da güçlendirmesine yardımcı olacak.
Unutulmaması gereken bir diğer nokta ise, Türk Hava Yolları, Air Europa’nın çoğunluk hissesine sahip olamayacak ve dolayısıyla gücü hep sınırlı olacak. IAG’nin de Air Europa’da neredeyse Türk Hava Yolları kadar hissesi olacağı için, Türk Hava Yolları’nın Air Europa’daki gündemi ne ölçüde belirleyebileceği bir soru işareti.
Air Europa şu anda SkyTeam ittifakının üyesi. Ancak THY’nin de devreye girmesiyle, Star Alliance ve OneWorld havayollarından yatırımcıları olmuş olacak. Star Alliance’nin, Air Europa’yı kabul etmesinin pek olası olmadığını düşünülüyor. Çünkü havayolu şirketi Star Alliance’ın transatlantik ortak girişimiyle rekabet ediyor. Bu yüzden Air Europa’nın hangi havayolu grubuna yakınlaşacağı da şimdilik soru işareti.
THY’nin İkinci Çeyrek Rakamları: Gelir Arttı, Kargo Geriledi
THY, 2025 yılının ikinci çeyreğine ait finansal sonuçlarını da duyurdu. Havayolunun yolcu gelirleri, Haziran sonunda biten üç aylık dönemde %7,4 arttı. Bu artış, Orta Doğu’daki çatışmaların operasyonel zorluklar yaratmasına rağmen mevsimsel talep artışı sayesinde gerçekleşti.
Şirket, yıl genelinde yolcu kapasitesinde %7-8 oranında artış bekliyor. Bu, önceki öngörüye göre 1 puanlık bir artış anlamına geliyor.
Haziran ayında yaşanan iki haftalık İran-İsrail krizi sırasında THY, Irak, Ürdün, Lübnan ve Suriye uçuşlarını durdurmak zorunda kaldı. Ancak kapasite, hızlı şekilde iç hat uçuşları ve Suudi Arabistan gibi daha güvenli Orta Doğu rotalarına yönlendirildi. Bu dönemdeki toplam gelir kaybı yaklaşık 60 milyon Dolar oldu.
Çatışmalar sona erdikten kısa bir süre sonra, tüm operasyonları normale dönen THY’nin, Orta Doğu uçuşlarındaki rezervasyonları bugün itibarıyla tamamen toparlanmış durumda. Bir çok rotada rezervasyonların, çatışma öncesi seviyelerin de üzerine çıktığı belirtiliyor.
THY, önümüzdeki döneme yönelik güçlü bir talep öngörüyor. Afrika, Asya ve iç hat pazarları en büyük potansiyel olarak öne çıkıyor. THY yönetimi “Küresel seyahat iştahı canlılığını koruyor,” görüşünde.
Kargo ve Kar Zararı: Kurlar ve Vergiler Etkili Oldu
2025’in ikinci çeyreğinde, kargo gelirleri ise %9,4 oranında düşüş gösterdi. Bu düşüşte ABD’nin gümrük tarifelerine ilişkin belirsizlikler ve küresel ticaret gerilimleri etkili oldu. Şirket, stokların öne çekilmesi nedeniyle kısa vadeli bir pozitif etki yaşandığını ancak bunun kalıcı olmadığını ifade etti.
Şirketin net kârı ise ikinci çeyrekte yıllık bazda %26,7 düşerek 690 milyon Dolar’a geriledi. Bu düşüşte zayıflayan Amerikan Doları ve vergi etkisi rol oynadı.
Filo Planları ve Motor Sorunları
THY, filo genişletme planlarına da devam ediyor. Şirket, 2025 sonunda toplam uçak sayısını 525’e çıkarmayı hedefliyor. Bu sayı, 2026’da 583’e ve 2027’de 623’e yükselecek. 2025’te filoya katılacak 29 uçağın 25’i Türk Hava Yolları’na, 4’ü ise alt markası AJet’e verilecek.
Öte yandan, Pratt & Whitney üretimi GTF motorlarında yaşanan sorunlar nedeniyle şirketin 90 adet A320 ve A321 uçağından 35’i yerde bekliyor. Bu sayının yıl sonuna kadar sabit kalması, 2026’da ise 40-45 uçağa çıkması bekleniyor. Ayrıca bakım kaynaklı olarak iki kargo uçağı da hizmet dışı durumda.
Air India’nın Haziran ayında yaşadığı kazanın ardından THY, Boeing 787 filosuyla ilgili olarak Boeing ile temas halinde olduğunu, ancak uçaklar için özel bir önlem gerekmediğini ve üretici rehberliğinde düzenli bakımın sürdüğünü açıkladı. Şu anda THY filosundaki Boeing 787 uçaklarının tamamı aktif hizmete devam ediyor.
